Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

System Polityczny Rzeczpospolitej Polskiej 2104-L-D3SPRP
Semestr zimowy 2018/19
Konwersatorium, grupa nr 3

powiększ
plan zajęć przedmiotu
zaznaczono (na zielono) terminy
aktualnie wyświetlanej grupy
To jest strona grupy zajęciowej. Jeśli szukasz opisu przedmiotu, zobacz stronę przedmiotu
Przedmiot System Polityczny Rzeczpospolitej Polskiej 2104-L-D3SPRP
Zajęcia Semestr zimowy 2018/19 (2018Z) (zakończony)
Konwersatorium (KON), grupa nr 3 [pozostałe grupy]
Termin i miejsce:
każdy wtorek, 8:00 - 9:30
sala 4
Pałac Zamojskich - Nowy Świat 67 jaki jest adres?
Terminy najbliższych spotkań: Wszystkie zajęcia tej grupy już się odbyły - pokaż terminy wszystkich spotkań.
Liczba osób w grupie: 39
Limit miejsc: 35
Zaliczenie: Egzamin
Prowadzący: Tomasz Żukowski
Literatura:

Literatura

Wszyscy:

*Konstytucja RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.).

*Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu RP (M.P. z 2012 r., poz. 32 ze zm.), dz. I – dz. II, rozdz. 1; dz. III.

*Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112 ze zm.), dz. I, dz. III - dz. V.

*Najnowsze wydarzenia polityczne i akty prawne, których powyższa literatura nie obejmuje.

Patrz: http://sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/page.xsp/akty_prawne

i omówienie ich przez prasę (np. http://www.rp.pl/)

Podręcznik (do wyboru):

(wybrane, przydatne na zajęciach fragmenty)

* Leszek Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu. 4. wydanie, Wolters Kluwer Warszawa 2017.

* Bogusław Banaszak, Prawo konstytucyjne. 8. wydanie, C.H.Beck, Warszawa 2017

* Angelika Ciżyńska, Jacek Karakulski, Katarzyna Kos, Justyna Pyłko, Prawo konstytucyjne wraz z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego. Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2017

Zakres tematów:

K1. 2.10. Podstawowe pojęcia. Ewolucja polskiego systemu politycznego (cz.1 do końca I Rzeczpospolitej)

(A).Podstawowe pojęcia. System polityczny, reżim polityczny i ustrój polityczny. Znaczenie konstytucji w ustroju państwa. Rodzaje systemów politycznych: demokracja, autorytaryzm i totalitaryzm. Systemy polityczne współczesnej, demokratycznej Europy: parlamentarno-gabinetowy, kanclerski, prezydencki, hybrydalne.

Socjokulturowe podłoże polityki. Obozy polityczne a partie polityczne. Elity. Typy elit: sfragmentaryzowana, zintegrowana normatywnie i zintegrowane ideologicznie. Struktura socjopolityczna.

(B) ABC ewolucji polskiego systemu politycznego do 1795 roku: od monarchii patrymonialnej przez monarchię stanową do Rzeczpospolitej szlacheckiej, oligarchii magnackiej, Konstytucji 3 maja i trzeciego rozbioru. Wpływ sytuacji międzynarodowej na położenie, ustrój i system polityczny Polski.

K2. 9.10. Ewolucja polskiego systemu politycznego od roku 1795 do roku 2018.

Księstwo Warszawskie i Królestwo Polskie. Zabory. II RP: od demokracji parlamentarno-gabinetowej do autorytaryzmu. II wojna światowa. Państwo podziemne. Powstanie sierpniowe 1944 i "Testament Polski Walczącej". Komunizm i jego ewolucja. Okrągły Stół czyli próba budowy postkomunistycznego postabsolutyzmu.

Ewolucja ustroju i systemu politycznego w latach 1989-2018. Okrągłostołowy postabsolutyzm (1989-90). System prezydencki? (1990-91) W stronę systemu parlamentarno-gabinetowego. Mała konstytucja (1992). Konstytucja 1997 i spory o jej zmianę. Konsekwencje przystąpienia do NATO i akcesji do UE. Jakościowe zmiany struktury socjopolitycznej. ABC dynamiki systemu politycznego III RP.

K3. 16.10. Zasady ustroju RP. Konstytucyjny status jednostki. Wybory i referenda.

Co to są zasady ustrojowe? Odmienność stanowisk różnych naukowców co do liczby zasad ustroju RP. Propozycja dziesięciu zasad: suwerenności narodu; niepodległości i suwerenności państwa; demokratycznego państwa prawnego; sprawiedliwości społecznej; państwa jednolitego i decentralizacji; społeczeństwa obywatelskiego (wolności i podmiotowości obywateli i ich organizacji); podziału i równowagi władz; społecznej gospodarki rynkowej; przyrodzonej godności człowieka; autonomii i współdziałania państwa i związków wyznaniowych.

Konstytucyjny status jednostki. Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela. Rola międzynarodowych paktów praw. Karta Praw Podstawowych UE i jej przyjęcie przez Polskę z ograniczeniami.

Udział obywateli w sprawowaniu władzy publicznej. Wybory i prawo wyborcze. Podstawowe zasady prawa wyborczego. Wady i zalety ordynacji większościowej i proporcjonalnej. Referendum. Frekwencja w polskich wyborach i referendach z lat 1989-2015.

Obywatelska inicjatywa ustawodawcza.

K4.23.10. Parlament. Struktura i funkcje.

Ewolucja pozycji ustrojowej. Struktura. Kadencja i sposób funkcjonowania. Status prawny posła i senatora. Proces legislacyjny. Tryb uchwałodawczy. Funkcje kontrolna i kreacyjna. Zgromadzenie Narodowe.

Rywalizacja polityczna na poziomie parlamentu w III RP: podmioty (kluby), budowanie koalicji, kształtowanie władz parlamentu, osie rywalizacji. Lobbyści.

Ogólna charakterystyka działalności legislacyjnej Sejmu po roku 1989. Generalne prawidłowości.

K5. 30.10. Prezydent.

Ewolucja pozycji ustrojowej od roku 1989. Wybory prezydenta i jego mandat. Zadania wedle art. 126 Konstytucji. Kontrasygnata i prerogatywy. Kompetencje: relacje z pozostałymi władzami, sprawy stosunków zagranicznych, sprawy obronności i bezpieczeństwa państwa, stanowienie prawa, tradycyjne kompetencje (prawo łaski, nadawanie obywatelstwa, nadawanie orderów i odznaczeń).

Rola prezydenta w praktyce politycznej w sytuacji bliskości politycznej rządu i kohabitacji z rządem odległym politycznie. Prezydent jako strona rywalizacji politycznej.

Statystyki wet, inicjatyw ustawodawczych i ułaskawień.

K6-7. 6 i 13.11. Rada Ministrów. Finanse publiczne. Kontrola państwowa.

Powoływanie i odpowiedzialność Rady Ministrów. Skład i organizacja. Jej zakres działania. Rola w dziedzinie stosunków z innymi państwami i organizacjami międzynarodowymi. Pozycja ustrojowa Prezesa RM. Ustawa o działach. Minister. Rola rządu w procesie stanowienia prawa.

Rywalizacja polityczna na poziomie rządu w czasach III RP. Kształt i funkcjonowanie gabinetu. Zmieniająca się pozycja premierów. Typy rządów (wg R. Matyi): „autorskie”, liderów partii, kompromisu politycznego pod kontrolą „kierownictwa koalicji”, pod nadzorem lidera partii, „prezydenckie”.

Finanse publiczne. Budżet. Ustrojowa rola NBP. Procedury ostrożnościowe.

Podstawowe informacje nt. budżetu państwa i etapów jego uchwalania.

Rola grup interesu w kształtowaniu ustaw dot. finansów publicznych. Prezesi NBP i praktyka ich powoływania.

Pozycja ustrojowa NIK. Rola NIK w praktyce politycznej. Prezesi NIK i praktyka ich powoływania.

K8. 20.11. Samorząd terytorialny.

Istota. Ustrój jednostek samorządu terytorialnego. Zakres działania i zadania jednostek samorządu terytorialnego. Relacje z władzami państwa. Rola wojewodów i RIO.

Wybory latach w latach 1990-2018 i ich specyfika.

Rola władz lokalnych w systemie politycznym. Zaufanie do rządu i samorządu: różnice i ich przyczyny.

Specyfika samorządów w metropoliach, dużych miastach grodzkich, średnich miastach „Polski powiatowej” oraz wsiach i miasteczkach „Polski powiatowej”. Samorządy: najmniej partyjny segment systemu.

K9. 27.11. Władza sądownicza. Prokuratura.

Konstytucyjne zasady wymiaru sprawiedliwości. Struktura sądów. Krajowa Rada Sądownictwa. System sądów. Ich współpraca z Trybunałem Sprawiedliwości UE.

Praktyka funkcjonowania sądów w III RP. Reforma. Argumenty stron sporu.

Pozycja ustrojowa i skład TK. Rola Trybunału w systemie politycznym.

Praktyka wybierania sędziów i prezesów TK. Reformy TK w latach 2015-17. Argumenty stron sporu.

Trybunał Stanu. Postępowanie przed Trybunałem. Praktyczna rola TS.

Prokuratura. Rola. Ewolucja jej pozycji w systemie w czasach III RP.

K10. 4.12. „Czwarta władza”. Media w systemie politycznym Polski.

Modele systemów medialnych Halina i Manciniego: demokratycznego korporacjonizmu, liberalny, spolaryzowanego pluralizmu. Media informacyjne i media tożsamościowe.

Ustrojowa rola Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Rada Mediów Narodowych.

Praktyka funkcjonowania KRRiT oraz RMN. Ewolucja składu Krajowej Rady w czasach III RP.

Media a rywalizacja polityczna. Rola mediów publicznych i komercyjnych na przykładzie kampanii wyborczej z roku 2011 i debaty publicznej z lat 2016-18.

Cywilizacyjne zmiany w znaczeniu różnych mediów a ewolucja ich roli w systemie politycznym. Rosnące znaczenie mediów społecznościowych.

K11. 11.12. Sprawdzian.

K12. 18.12. System partyjny i obozy polityczne III RP.

Ustrojowa rola partii. System partyjny i jego ewolucja. Najbardziej wpływowe partie III RP: ich wzloty i upadki.

Partie a obozy polityczne. Od postkomunistów i solidarnościowców do głównie „postsolidarnościowych” PiS i „antyPiS”.

Przekształcenia głównych obozów politycznych III RP na scenie i widowni politycznej oraz za kulisami teatru polityki.

Scena: ewolucja ‘obozowych’ elit (i relacji pomiędzy nimi) oraz związanych z obozami partii politycznych i organizacji społecznych.

Widownia: ewolucja struktury zwolenników (wyborców) rywalizujących obozów.

Kulisy: najważniejsze, zakulisowe grupy interesu i ich ewolucja (próba rozpoznania).

K13. 8.01. Sytuacja międzynarodowa i polityka zagraniczna Polski a jej system polityczny.

Tysiącletnie doświadczenia historyczne. Próba uchwycenia prawidłowości i wyciągnięcia wniosków. Konsekwencje przystąpienia do NATO i akcesji do UE.

Rola organów Unii Europejskiej: Rady Europejskiej, Rady UE, Komisji Europejskiej, Parlamentu Europejskiego i Trybunału Sprawiedliwości UE.

Miejsce Polski w Unii. Konstytucja RP a prawo unijne. Polskie partie w Parlamencie Europejskim. Wpływy Polski i całej Europy środkowo-wschodniej w Radzie Europejskiej, Komisji Europejskiej i Parlamencie Europejskim.

Nowe wyzwania geopolityczne: od dominacji globalnej USA współpracującej z UE do rywalizacji mocarstw. Konsekwencje dla Polski i jej systemu politycznego.

K14. 15.01 Polityka zagraniczna III RP w latach 1989-2016 w programach i oficjalnych deklaracjach rządów i partii politycznych oraz w świetle badań opinii publicznej (na podstawie przygotowanych referatów).

K15. 22.01. Podsumowanie. Zaliczenia.

Czy da się dobrze zmierzyć jakość funkcjonowania systemu politycznego?

Dotychczasowa ewolucja polskiego systemu politycznego i jej uwarunkowania.

Znaczenie uwarunkowań międzynarodowych, przemian socjokulturowych oraz zmian ustrojowych.

Przyszłość systemów politycznych Zachodu: pomiędzy demokracją a oligarchią, systemem liberalnym a nieliberalnym, suwerennością a rozmyciem w szerszych podmiotach, umocnieniem a zmniejszeniem roli tożsamości chrześcijańskich.

Metody dydaktyczne:

Informacja ogólna

Przedmiot jest przeznaczony dla osób, które ukończyły szkołę średnią i rozpoczynają studia wyższe (są studentami I roku). Ma za zadanie:

Celami przedmiotu są:

- utrwalenie i poszerzenie wiedzy studentów na temat współczesnego ustroju politycznego praktyki rządzenia, głównych podmiotów współczesnego życia politycznego i uwarunkowań polityki nabytej w szkole średniej,

- poszerzenie wiedzy studentów nt. funkcjonowania systemu politycznego III RP,

- poszerzenie wiedzy studentów nt. podstawowych wydarzeń i procesów dot. historii politycznej współczesnej Polski, ,

- wstępne ukazanie związków między kształtem systemu politycznego a możliwościami prowadzenia polityki zagranicznej,

- przygotowanie studentów do samodzielnego korzystania z Konstytucji, aktów prawnych dot. ustroju państwa oraz baz danych nt. prac legislacyjnych parlamentu,

- przygotowanie studentów do krytycznej analizy programów podmiotów polityki dotyczących polityki zagranicznej,

- przygotowanie studentów do samodzielnej obserwacji i analizy polskiego życia publicznego.

Metody dydaktyczne

Zajęcia konwersatoryjne. Wykład, dyskusja, pisemny sprawdzian wiedzy. Samodzielne opracowanie referatu.

Metody i kryteria oceniania:

Studenci mogą mieć dwie nieobecności na zajęciach.

Nadwyżkowe wymagają zaliczenia na dyżurze.

Ostateczna ocena składa się:

* w 2/3 ze sprawdzianu oceniającego wiedzę i umiejętności studentów nabyte w trakcie zajęć i dzięki lekturze poznanej literatury; w szczególności oceniane będą wiedza nt. funkcjonowania głównych podmiotów systemu politycznego współczesnej Polski (w tym ich działań dotyczących polityki zagranicznej) oraz znajomość prawnych podstaw tychże działań.

Termin sprawdzianu: 15 stycznia

* w 1/3 z oceny referatów poświęconych krytycznej analizie programów i działań podmiotów polityki dotyczących polityki zagranicznej; autorzy referatów, ucząc się współdziałania w grupie [K_K02], mają wykazać się umiejętnością wyjaśniania związku analizowanych programów i działań z interesami i systemami wartości podmiotów polityki [K_U05].

Temat referatu (pisanego przez grupy 2-3 osobowe).

Polityka zagraniczna III RP w programie i oficjalnych deklaracjach wybranego przez referenta rządu albo/lub wybranej partii politycznej.

Objętość: 5-8 stron.

Termin oddania: do ostatnich zajęć grudniowych (18.12).

Źródła: wystąpienia parlamentarne MSZ i późniejsze debaty oraz programy partyjne.

Uwagi:

Listę zagadnień obowiązujących na sprawdzianie przesłano pocztą elektroniczną.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.