Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Antropologia ekonomiczna (blok: Historia gospodarcza) (K3) 3104-M2HG-MPAW-OG
Semestr zimowy 2019/20
Konwersatorium, grupa nr 1

powiększ
plan zajęć przedmiotu
zaznaczono (na zielono) terminy
aktualnie wyświetlanej grupy
To jest strona grupy zajęciowej. Jeśli szukasz opisu przedmiotu, zobacz stronę przedmiotu
Przedmiot Antropologia ekonomiczna (blok: Historia gospodarcza) (K3) 3104-M2HG-MPAW-OG
Zajęcia Semestr zimowy 2019/20 (2019Z) (zakończony)
Konwersatorium (KON), grupa nr 1 [pozostałe grupy]
Termin i miejsce:
każdy czwartek, 15:00 - 16:30
sala 21
Budynek Pomuzealny jaki jest adres?
Terminy najbliższych spotkań: Wszystkie zajęcia tej grupy już się odbyły - pokaż terminy wszystkich spotkań.
Liczba osób w grupie: 19
Limit miejsc: 15
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Prowadzący: Marek Pawełczak
Literatura:

Bibliografia (literatura obowiązkowa i uzupełniająca)

1. Podręczniki, syntezy, zbiory studiów: (red.) R. Firth, Themes in economic anthropology, London 1967; R. Firth, Społeczności ludzkie. Wstęp do antropologii społecznej, Warszawa 1965; M. Godelier, Idee i materia. Myśl gospodarka, społeczeństwo, Kraków: WUJ 2012; S. Gudeman, The anthropology of economy. Community, market and culture, Clackwell 2001; Ch. Hann, K. Hart, Economic anthropology, History, ethnography, critique, Malden, MA: Polity Press 2011 (obecnie także w j. polskim wyd. 2015); M. Herzfeld, Antropologia. Praktykowanie teorii w kulturze i społeczeństwie (r. 4), Kraków 2004; E. LeClair, H. K. Schneider. Economic anthropology. Readings in theory and analysis, NY 1968; S. Plattner, Economic anthropology, Stanford Univ. Press 1989; (red. G. Dalton) K. Polanyi, Primitive, archaic and modern economies. Essays of Karl Polanyi, Boston 1971; M. Sahlins, Stone age economics, London: Tavistock 1972; H. Schneider, Economic man. The anthropology of economics, London: The Free Press 1974; M. O. Sutton, E. N. Anderson, Introduction to cultural ecology, Oxford: Berg 2004; (red.) R. Wilk, L. Cliggett, Ekonomie i kultury. Podstawy antropologii ekonomicznej, Kraków 2011 ; J. Diamond, Strzelby, zarazki, maszyny. Losy ludzkich społeczeństw; T. Early, How chiefs come to power. The political economy in prehistory, Stanford University Press 1997

2. Poszczególne zagadnienia: (red.) A. Appadurai, Social life of things. Commodities in cultural perspective, Cambridge 1986; A. W. Crosby, Imperializm ekologiczny. Biologiczna ekspansja Europy 900-1900, PIW 1999; P. Einzig, Primitive money. in its ethnological, historical, and economic aspects, London 1951; M. Godelier, Zagadka daru, Kraków: WUJ 2010; J. Goody, Production and reproduction. A comparative study of the domestic domain, Cambridge 1976; J. Goody, Cooking, cuisine and class. A study in comparative sociology, Cambridge 1982; R. H. Halperin, Cultural economies. Past and present, Austin: Univ. of Texas Press 1994; M. Konarzewski. Na początku był głód, PIW 2005; (red.) M. Kempny, E. Nowicka, Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej, (t.1) PWN 2003; A. Lasota-Moskalewska, Zwierzęta udomowione w dziejach ludzkości, WUW 2005; J. Parry, M. Bloch, Money and the morality of exchange, Cambridge 1989; (red.) J. Szmatka, M. Kempny, Współczesne teorie wymiany społecznej, PWN 1992; E. Wolf, Europa i ludy bez historii, Kraków: WUJ 2009;

3. Wybrane monografie etnograficzne w języku polskim: B. Malinowski, Dzieła, t. 1-13; K Moszyński, Ludy pasterskie. Ich kultura materialna oraz podstawowe wiadomości o formach współżycia zbiorowego, o wiedzy, życiu religijnym i sztuce, [m.in.] Cieszyn 1996; K. Moszyński, Ludy zbieracko-łowieckie. Ich kultura materialna oraz podstawowe wiadomości o formach współżycia zbiorowego, o wiedzy, życiu religijnym i sztuce, [m.in.] Cieszyn 1996; A. Rybiński, Tuaregowie z Sahary. Tradycyjna kultura Tuaregów Kel Ahaggar na przełomie XIX i XX wieku, Warszawa: Dialog 1999; W. Sieroszewski, Dwanaście lat w kraju Jakutów, t. 1-2, Kraków: Wyd. Literackie 1961; R. Vorbrich, Górale Atlasu marokańskiego. Peryferyjność i przejawy marginalności, Wrocław 1996; R. Vorbrich, Daba. Górale Północnego Kamerunu. Afrykańska gospodarka tradycyjna pod presją historii i warunków ekologicznych. Wrocław 1989; A. Waligórski, Społeczność afrykańska w procesie przemian 1890-1949. Studium wschodnioafrykańskiego plemienia Luo, Warszawa: WUW 1969; M. Ząbek, Arabowie z Dar Hamid, Warszawa: Dialog 1998

Zakres tematów:

1.Wprowadzenie

2. Antropologia ekonomiczna – spór o jej przedmiot oraz debata między substancjalistami a formalistami, człowiek i środowisko, typy gospodarek pierwotnych

Literatura dla wszystkich: Wilk, Cliggett, Ekonomie i kultury, s. 13-40; 45-61

Literatura do podziału: R. Firth, Społeczności ludzkie, r. 1 (cały), 3 (s. 86-102); J. Diamond, Strzelby, zarazki, maszyny. Losy ludzkich społeczestw. Warszawa: Proszyński i S-ka 2000, rozdz. 3-5

Literatura uzupełniająca: Godelier, Idee i materia, r. 1, 5

Referat na podstawie: K. Polanyi, Ports of trade in early societies, w: tenże, Primitive, archaic and modern economies. Essays of Karl Polanyi lub H. Schneider, Economics in East African aboriginal societies, w: (red.) LeClair, Schneider (w depozycie)

Zagadnienia: przedmiot i definicja antropologii ekonomicznej, debata pomiędzy substantywistami a formalistami, modele ludzkich zachowań, definicja gospodarki, wykorzystanie narzędzi ekonomii do badania społeczeństw tradycyjnych, środowisko i granice rozwoju społeczeństwa, technika, typy gospodarek (zbieracko-łowiecka, pasterska, rolnicza), racjonalne gospodarowanie, podział pracy i jej owoców

3.Wymiana i wzajemność

Literatura do podziału: B. Malinowski, Argonauci Zachodniego Pacyfiku, r. 3, a także wstęp G. Kubicy do wydania z 2005 r.; M. Mauss, Szkic o darze. Forma i podstawa wymiany w społeczeństwach archaicznych, w: tenże, Socjologia i antropologia, r. II.3 (Północny Zachód Ameryki); M. Godelier, Zagadka daru, s. 71-98 (potlacz); 99-120 (kula) M. Harris, Potlacz w: Świat człowieka, świat kultury – antologia tekstów klasycznej antropologii (także w: Harris, Krowy, świnie, wojny i czarownice. Zagadki kultury)

Literatura uzupełniająca: M. Godelier, Zagadka daru, R. Benedict, Wzory kultury, r. 6; E. Wolf, Europa i ludy bez historii, s. 212-222

Zagadnienia: przepływ dóbr i relacje społeczne, rodzaje wymiany (uogólniona, zrównoważona, negatywna) wymiana a pokrewieństwo, ranga i bogactwo; kula – istota, funkcje, aspekt ceremonialny; potlacz – istota, funkcje, rodzaje, opis instytucji potlaczu a kontekst historyczny

4. Typy gospodarek: Myśliwi-zbieracze

Literatura dla wszystkich: C. Turnbull, Leśni ludzie (fr.); M. Sahlins, Pierwotne społeczeństwo dobrobytu, w: Badania kultury (t.1), red. Kempny i Nowicka; K. Moszyński, Ludy zbieracko-łowieckie (fr. o Pigmejach Bambuti)

Zagadnienia: środowisko naturalne, potrzeby, zajęcia, kultura materialna, liczebność grupy i podział pracy, dystrybucja, wymiana z rolnikami Bantu

5.Typy gospodarek: Ludy pasterskie na przykładzie Masajów, Jakutów i Tuaregów

Literatura dla wszystkich: K. Moszyński, Ludy pasterskie, r. 1

Literatura do podziału: K. Moszyński, Ludy pasterskie [rozdz. o Masajach]; A. Rybiński, Tuaregowie z Sahary. Tradycyjna kultura Tuaregów Kel Ahaggar na przełomie XIX i XX wieku, środowisko s. 62-74, eksploatacja, zdobywanie śr. do życia 80-114, uprawa roli 121-128, handel, trybut 130-141 rezerwy i instytucje 167-177;

W. Sieroszewski, Dwanaście lat w kraju Jakutów, t. 1, klimat s. 38-65, roślinność 66-104, zwierzęta 141-177, gospodarka 271-316, pokarm 335-360, kruszce, rzemiosło 390-411; 424-425,

t. 2, s. 3-35

Sieroszewski, t. 2:

http://kpbc.umk.pl/dlibra/doccontent?id=158195

Sieroszewski, t. 1:

http://kpbc.umk.pl/dlibra/doccontent?id=158194

Zagadnienia: środowisko, kalendarz, typy pasterstwa, nomadyzm, grupy kooperujące, typy koczownictwa, potrzeby, zajęcia, dieta, kultura materialna, liczebność grupy, podział pracy i dystrybucja jej owoców, samopomoc, własność, specjalizacje rzemieślnicze w ramach społeczeństw pasterskich

6. Typy gospodarek: Rolnicy/kopieniacze na przykładzie Kikuju i Bemba

Literatura do podziału: J. Kenyatta, Facing Mt Kenya (fr., depozyt), L. Leakey, Southern Kikuyu to 1905 (fr., depozyt); A. Richards, Land, Labour and Diet in Northern Rhodesia. An economic study of the Bemba Tribe (fr., depozyt)

Literatura dla wszystkich: M. Sahlins, Stone age economics, r. 2, 3 (fragmenty, depozyt)

Zagadnienia: społeczny podział pracy, kalendarz pracy, własność, środki akumulacji, rola bydła, rola pieniądza i obrotu towarowego w gospodarce, rynek, mechanizmy cenowe, produkcja nadwyżek żywności, rola pracy zarobkowej, rola rzemieślników (kowale)

7. Redystrybucja w prostych, scentralizowanych systemach politycznych

Literatura dla wszystkich: Abdallah b. Hamadi 'lAjjemy, Habari za Wakilindi (fragmenty, depozyt); Czekanowski Jan, Państwa pasterskie afrykańskiego Międzyjezierza, "Przegląd Socjologiczny" 15, 1961, 1, s.21-60

Literatura uzupełniająca: Jan Vansina, Antecedents to Modern Rwanda: The Nyiginya Kingdom (zasoby elektroniczne BUW)

Zagadnienia: baza ekonomiczna państwa: trybut, służebności, armia, przywileje królewskiego lineażu, wsie niewolnicze; redystrybucja: rola dworu, rytuały, audiencje i uczty, ruandyjskie centrum władzy i jego ekonomiczne postawy, drabina feudalna, korporacje, wspólnoty terytorialne, klany, kontrakt ubuhake, świadczenie ubureetwe

8. Konsumpcja, styl życia, kuchnia

Literatura do podziału: A. Richards, Land, Labour and Diet in Northern Rhodesia, London 1939 (fr.); al-Hajj ʽUmar, Poverty [poemat], tłm. I.A. Tahir, w: J. Goody, Cooking, Cuisine and Class. A study in comparative sociology; Goody, op.cit. (fr.); J. McCann, Strirring the pot. A history of African Cuisine, Athens 2009 (fr.)

Zagadnienia: Dieta i wyżywienie w tradycyjnych społeczeństwach rolniczych; Spełeczne wyobrażenia na temat biedy i niedostatku; Konsumpcja jako wyznacznik statusu; Różne modele konsumpcji; Powstawanie tradycji kulinarnej

9. Niedostatek żywności i marginalizacja na przykładzie Ików

Literatura dla wszystkich: C. Turnbull, Ikowie ludzie gór (fr.)

Literatura do podziału: R. Grinker, In the arms of Africa. The life of Colin M. Turnbull (depozyt); Sahlins, Stone age economy, r. 2, cd. (depozyt); M. Konarzewski. Na początku był głód, PIW 2005

Zagadnienia: specyfika środowiska naturalnego Ików, częstotliwość nieurodzaju, typ gospodarki, podział pracy, usługi, rzemiosło, jednostka wobec grupy, struktura społeczna i rola wymiany darów, mechanizm marginalizacji Ików

10.Pieniądz

Literatura dla wszystkich: D. Graeber: Debt. The first 5000 years (fr. depozyt); G. Skicki, Dawny pieniądz Afryki Środkowej (I), „Afryka” nr 25, 2007, s. 27-49, (II) „Afryka” 26, 2007-8, s. 5-28; M. Pawełczak, Pieniądz i społeczeństwo w XIX-wiecznej Afryce. Kilka uwag w związku z artykułem Grzegorza Skickiego, „Afryka” nr 26, s. 29-39

Literatura uzupełniająca: P. Bohannan, Some principles of exchange and investment among the Tiv, w: (red.) Leclair i Schneider, s. 300-311;

Referat: J. Webb, Jr., Toward the comparative study of money: a reconsideration of West African curriencies and neoclassical monetary concepts (JSTOR)

Zagadnienia: pochodzenie pieniądza: ograniczenia wymiany barterowej czy dług?, funkcje i atrybuty pieniądza, sfery wymiany, pieniądz przedmonetarny: importowany i rodzimy, gust i standard, wartość użytkowa, specyfika wykorzystania monet w systemach o przewadze pieniądza przedmonetarnego

11. Ekonomia moralna o pieniądzu i towarze

Literatura do podziału: Wilk, Cliggett, s. 135-167; M. Bloch, J. Parry, Pieniądz i moralność wymiany, w: Elementy kultury; I. Kopytoff, Kulturowa biografia rzeczy – utowarowienie jako proces, tamże

Referaty: M. Bloch, The symbolism of money in Imerina ; (fragmenty, depozyt) ; B. Spooner, Weavers and dealers: the authenticity of an oriental carpet, w: The social life of things

Zagadnienia: korzenie ekonomii moralnej i pytania przez nią stawiane, pieniądz a społeczeństwo tradycyjne, łady transakcyjne, „biografie” przedmiotów, „utowarowienie”, sfery wymiany w społeczeństwie zachodnim

12. Handel w przedkolonialnej i kolonialnej Afryce – podłoże, ryzyko i zaufanie

Literatura dla wszystkich:

1. Curtin, Cross-cultural trade in world history, s. 1-14 (depozyt);

Literatura do podziału:

Mwinyi Chande Selemani bin Mwenye Chande, My journey up-country in Africa; Ibn Battuta, Podróże (fr. na temat pobytu w Mogadiszu); R. Karpiński, Handel niemy w Afryce Zachodniej. Mit czy rzeczywistość? [w:] Społeczenstwo, gospodarka, kultura. Studia ofiarowane Marianowi Małowistowi w czterdziestolecie pracy naukowej, Warszawa 1974

Referat:

1. E. Wolf, Europa i ludy bez historii, s. 182-222

Zagadnienia: środowiskowe i społeczne podłoże wymiany handlowej, środki budowy zaufania (handel niemy, sztuczne pokrewieństwo, neutralne wioski handlowe, „ports of trade”), przymus pośrednictwa, diaspora handlowa i społeczność kupiecka, rynek jako instytucja pogranicza kulturowego, organizacja i typy karawany handlowej, infrastruktura handlu karawanowego: centra zaopatrzeniowe, terminale, rynek i przymus w handlu karawanowym, handel karawanowy prowadzony w oparciu o kapitał zamorski – na przykładzie handlu futrami w Ameryce Pn. – krótko- i długofalowe konsekwencje

13.Wpływ kapitalizmu na społeczeństwo rolnicze na przykładzie Luo z zachodniej Kenii

Literatura dla wszystkich: A. Waligórski, Luo. Społeczność afrykańska w procesie przemian, r. 5;

Zagadnienia: powiązanie izolowanej gospodarki rodzimej z gospodarką światową, chłopstwo a społeczeństwo tradycyjne, polityka kolonialna: cele i metody, przywódcy Luo – podstawy ekonomiczne władzy i legitymizacja, praca zarobkowa, emigracja, przemiany w produkcji rolnej, handlu i przedsiębiorczości, ceny i płace, społeczna pozycja handlarza – kupca

Metody dydaktyczne:

Dyskusja, streszczanie i analiza tekstu, wygłaszanie i analiza referatu.

Metody i kryteria oceniania:

Ocena zależy od aktywności i obecności. Wymagane przygotowanie co najmniej jednego referatu na podstawie tekstu wybranego z sylabusa.

Uwagi:

prof. Marek Pawełczak

Do listy studentów mają dostęp koordynatorzy przedmiotu, uczestnicy oraz prowadzący grup. Jesteś uczestnikiem, zatem masz dostęp.

wyślij wiadomość do studentów tej grupy (przez USOSmail)

Lista jest pusta
Nazwisko Imiona Stan
Lista jest pusta
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.