Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Historia starożytna II semestr 3104-L3HST2
Semestr letni 2019/20
Ćwiczenia, grupa nr 7

powiększ
plan zajęć przedmiotu
zaznaczono (na zielono) terminy
aktualnie wyświetlanej grupy
To jest strona grupy zajęciowej. Jeśli szukasz opisu przedmiotu, zobacz stronę przedmiotu
Przedmiot Historia starożytna II semestr 3104-L3HST2
Zajęcia Semestr letni 2019/20 (2019L) (zakończony)
Ćwiczenia (CW), grupa nr 7 [pozostałe grupy]
Termin i miejsce:
każdy wtorek, 13:15 - 14:45
sala 16
Budynek Pomuzealny jaki jest adres?
Terminy najbliższych spotkań: Wszystkie zajęcia tej grupy już się odbyły - pokaż terminy wszystkich spotkań.
Liczba osób w grupie: 9
Limit miejsc: 9
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Prowadzący: Aleksander Wolicki
Literatura:

Literatura ogólna:

Oxford Classical Dictionary, ed. 3, red. S. Hornblower & A. Spawforth, Oxford 1996

- Słownik pisarzy antycznych, red. A. Świderkówna, Warszawa 1982

- Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu, I/II2, [red.] E. Wipszycka, Warszawa PWN 2001

- A. Ziółkowski, Historia Rzymu, Poznań 2004

Literatura szczegółowa, patrz wyżej „Zakres tematów”.

Zakres tematów:

„Polityka w świecie rzymskim”

Zajęcia wstępne

- Omówienie kwestii organizacyjnych

- Podstawowe pomoce badawcze historyka starożytnego Rzymu (bibliografia, biblioteki etc.)

Blok 1: Początki rzymskiej historii: Serwiusz Tulliusz, król uzurpator.

1.1. Tradycja liwiańska.

- Źródła do najwcześniejszych dziejów Rzymu

- Początki historiografii rzymskiej; wiarygodność tradycji o Rzymie królewskim

- Postać Serwiusza Tulliusza na tle pozostałych legendarnych władców Rzymu.

Źródło:

Liwiusz, Dzieje Rzymu, ks. I.

Opracowania:

Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu, I/II2, red. E. Wipszycka, PWN Warszawa 2001, ss. 89-93 (o Liwiuszu); ss. 42-45 (o annalistach); ss. 65-66 (o Fabiuszu Piktorze); M. Cary & H. Scullard, Dzieje Rzymu, PIW Warszawa 1992, t. I. ss. 120-129 (o źródłach do wczesnych dziejów Rzymu).

1.2. Przekaz Dionizjusza z Halikarnasu.

- Konfrontacja wersji Dionizjusza i Liwiusza

- Dionizjusz jako krytyk tradycji

- Chronologia Rzymu królewskiego.

Źródło:

Dionizjusz z Halikarnasu, Starożytności rzymskie, IV.1-2; 6-7 [ksero rozdane na zajęciach lub w depozycie]

Opracowania:

Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu, I/II2, red. E. Wipszycka, PWN Warszawa 2001, ss. 62-63 (o Dionizjuszu z Halikarnasu); M. Grant, Mity rzymskie, Warszawa 1978, ss. 178-187; T. Cornell, The Beginnings of Rome, London & New York 1995 [VIa.3528a,b] , ss. 121-127 (o chronologii Tarkwiniuszy).

[UWAGA! Jeżeli w grupie znajdzie się osoba francuskojęzyczna, mile widziany byłby referat z tez artykułu O. de Cazenove, „La chronologie des Bacchiades et celle des rois Étrusques de Rome”, MEFRA 100 (1988), ss. 615-648.]

1.3. Tradycja etruska.

- Tradycja etruska a tradycja rzymska

- Cesarz Klaudiusz jako historyk

- Elementy współczesnej dyskusji naukowej: nowożytne interpretacje imienia Mastarna.

Źródła:

Mowa lyońska Klaudiusza, [w:] M. Grant, Mity rzymskie, PIW Warszawa 1978, s. 188 + freski z grobu François [w:] F. Messerschmidt, Nekropolen von Vulci, Berlin 1930, Abb. 85; 87; 95; 96; Taf. 14-26 [UWAGA! Książka znajduje się w Magazynie BUW].

Opracowania:

T. Cornell, The Beginnings of Rome, London & New York 1995 [VIa.3528a,b], ss. 130-141; M. Grant, Mity rzymskie, PIW Warszawa 1978, ss. 187-192 i A. Ziółkowski, Historia Rzymu, Poznań 2004, ss. 70-71.

Blok 2: Mechanizmy władzy w Rzymie okresu późnej republiki: kampania wyborcza Marka Tulliusza Cycerona.

2.1. Decyzja o przystąpieniu do wyborów.

- Procedura wyborcza na komicjach centurialnych

- Schemat cursus honorum arystokraty rzymskiego w II-I w p.n.e. i pojęcie homo novus na przykładzie przebiegu kariery Cycerona do 65 r. p.n.e.

- Okoliczności podjęcia przez Cycerona decyzji o ubieganiu się o urząd konsula.

Źródła:

Listy Cycerona do Attyka (I.1 i 2) [w:] Cyceron, Listy do Attyka, tom I (księgi 1-2), przeł. K. Różycka-Tomaszuk, Wrocław 2016, ss. 72-78

Opracowania:

J. Linderski, Rzymskie zgromadzenia wyborcze od Sulli do Cezara, Wrocław 1966, ss. 5-103 (o systemie wyborczym w Rzymie); K. Kumaniecki, Cycero i jego współcześni, Warszawa 1989, ss. 140-168 (= roz. VIII Od pretury do konsulatu) (o kampanii wyborczej Cycerona).

K. Stebnicka, ‘Tu quaeso crebro ad me scribe, vel quod in buccam venerit, czyli pisz do mnie często i o wszystkim’, [w:] Cyceron, Listy do Attyka, tom I (księgi 1-2), przeł. K. Różycka-Tomaszuk, Wrocław 2016, ss. 15-50 (o korespondencji Cycerona z Attykiem)

2.2. Elekcja.

- Przebieg kampanii wyborczej w wyborach konsulów na 63 r. p.n.e. ze szczególnym i jej rezultat

- Relacje między kandydatami w trakcie kampanii

Źródła:

Fragmenty komentarza Q. Askoniusza Pedianusa do mowy In toga candida, [w:] Wybór źródeł do historii starożytnej, red. A.S. Chankowski, Warszawa 1995, ss. 157-165.

Opracowanie:

J. Wikarjak, „Kampania przedwyborcza Cycerona w roku 65/64 p.n.e.”, Meander 19 (1964), ss. 241-254.

Blok 3: Budowa sukcesji: Res Gestae Divi Augusti.

3.1. Okoliczności powstania tekstu, jego charakter i transmisja.

- Historia powstania i transmisji Res Gestae.

- Próba określenia gatunku literackiego.

Źródła:

Res Gestae Divi Augusti, [w:] Wybór źródeł do historii starożytnej, red. A.S. Chankowski, Warszawa 1995, ss. 170-184; Swetoniusz, Boski August, 101.

Opracowania:

anglojęzyczni: P.A. Brunt & J.M. Moore, Res Gestae Divi Augusti, Oxford 1967 [VIb.1289]; francuskojęzyczni: P. Gagé, Res Gestae Divi Augusti, Paris 1935, ss. 3-60 [VIb.100] lub J. Scheid, Res Gestae Divi Augusti, Paris 2007, ss. VII-XXXVI [BL.VIb.110; jest też drugi egzemplarz w BUW]; włoskojęzyczni: G.G. Belloni, Le „Res Gestae Divi Augusti”: il nuovo regime e la nuova urbe, Milano 1987, ss. 41-60 [BUW Wolny Dostęp]

3.2. Propaganda Augusta. Przemilczenia, eksponowanie i fałsz historyczny w Res Gestae.

- Tendencyjna wizja przeszłości w Res Gestae.

- Prospektywna funkcja Res Gestae.

- Legitymizacja władzy dynastii julijskiej.

Źródło:

Res Gestae Divi Augusti, [w:] Wybór źródeł do historii starożytnej, red. A.S. Chankowski, Warszawa 1995, ss. 170-184.

Opracowania:

Szczegółowe komentarze do Res Gestae w opracowaniach wymienionych w IV.1, i ogólnie o czasach Augusta: M. Cary & H. Scullard, Dzieje Rzymu, PIW Warszawa 1992, t. II, ss. 7-70 lub A. Ziółkowski, Historia Rzymu, Poznań 2004, ss. 360-400.

Blok 4: Rzymska arystokracja urzędnicza epoki Cesarstwa. Inskrypcje z cursus honorum.

4.1. Cursus honorum Pliniusza Młodszego.

- Źródła inskrypcyjne: charakterystyka formalna i treściowa.

- Stan senatorski jako następca nobilitas na przykładzie cursus honorum Pliniusza: kontynuacja i zmiana.

- Publiczny wizerunek członka stanu senatorskiego.

Źródło:

CIL V 5262 = ILS / Dessau, nr 2927 [VIa.2927/1] ss. 570-571 = E. Wipszycka, Wprowadzenie do ćwiczeń z historii starożytnej Grecji i Rzymu, Białystok 1978, ss. 140-141.

Opracowania:

Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu, t. I/II2, red. E. Wipszycka, PWN Warszawa 2001, ss. 131-153 i 186-245; Słownik pisarzy antycznych, red. A. Świderkówna, Warszawa 1982, Lidia Winniczuk, Pliniusz Młodszy w świetle swoich listów i mów, Warszawa 1987 (o Pliniuszu).

4.2. Ekwici rzymscy podporą cesarza: cursus honorum Marka Petroniusza.

- Stan ekwicki jako rzeczywista administracja Cesarstwa.

- Formacje i struktura dowódcza armii rzymskiej.

- Publiczny wizerunek ekwity.

Źródło:

CIL VI 1625b = Pflaum 117 = E. Wipszycka, Wprowadzenie do ćwiczeń z historii starożytnej Grecji i Rzymu, Białystok 1978, s. 142.

Opracowania:

Vademecum… jak w poprzednim punkcie; o Petroniuszu RE / Kleine Pauly / Neue Pauly s.v. Petronius oraz H. Pflaum, Carrières procuratoriennes équestres sous le Haut Empire, I-IV, Paris 1960-1961, t. I, ss. 283-286 [VIa.924]; E. Dąbrowa, „Organizacja armii rzymskiej w okresie wczesnego Cesarstwa”, [w:] Starożytny Rzym we współczesnych badaniach, red. J. Wolski et al., Kraków 1994, ss. 105-119 (o formacjach wojskowych).

4.2.2. Ekwici rzymscy podporą cesarza: cursus honorum Marcusa Statiusa.

- Kariera Stacjusza na tle wielkich wydarzeń epoki.

Źródło:

CIL VI 1523 = Pflaum 136 = E. Wipszycka, Wprowadzenie do ćwiczeń z historii starożytnej Grecji i Rzymu, Białystok 1978, s. 142.

Opracowania:

Vademecum… jak wyżej i o Stacjuszu: RE / Kleine Pauly / Neue Pauly s.v. Statius. Proszę też spróbować coś znaleźć przez indeks osobowy [w:] A. Birley, Hadrian, PIW Warszawa 1997.

Blok 5: Polityka państwa rzymskiego wobec chrześcijaństwa:

5.1 Pliniusz Młodszy jako namiestnik Pontu i Bitynii.

- Postawy władzy rzymskiej a postawy społeczeństwa wobec chrześcijan

- Elementy dyskusji współczesnych badaczy: prawne aspekty prześladowań.

- Rozpowszechnienie chrześcijaństwa na przełomie I i II w.: próba oszacowania na podstawie listu Pliniusza

- Cesarz i jego urzędnik.

Źródło:

Korespondencja Pliniusza z Trajanem w E. Wipszycka, Wprowadzenie do ćwiczeń z historii starożytnej Grecji i Rzymu, Białystok 1978, ss. 155-156.

Opracowania:

Męczennicy, red. E. Wipszycka & ks. M. Starowieyski, Znak Warszawa 1991, ss. 15-142; A.N. Sherwin-White, The Letters of Pliny, Oxford 1966, ss. 691-712 (= komentarz do listów X.96 i 97) [VIa.1900]; Lidia Winniczuk, Pliniusz Młodszy w świetle swoich listów i mów, Warszawa 1987 roz. „Pliniusz w Bitynii” (szersze tło namiestnictwa Pliniusza)

5.2 Prześladowania widziane oczyma chrześcijan: męczeństwo św. Polikarpa.

- Literatura o męczeństwie jako twórczość teologiczna

- Literatura o męczeństwie a gatunki literackie; próba rekonstrukcji historii tekstu Męczeństwa świętego Polikarpa.

- Okoliczności i przebieg prześladowań w Smyrnie: poganie i administracja Cesarstwa wobec chrześcijan.

- Stosunek chrześcijan do władzy rzymskiej, rzymskiego społeczeństwa i upadłych współbraci (problem montanizmu).

Źródła:

(a) Męczeństwo św. Polikarpa, [w:] Męczennicy, red. E. Wipszycka & ks. M. Starowieyski, Znak Warszawa 1991, ss. 185-202; [W.XVIIIb.416] (b) jedna z Ewangelii (do wyboru).

Opracowania:

RE lub Kleine Pauly s.v. L. Statius Quadratus (o dacie męczeństwa); E. Wipszycka, Kościół w świecie późnego antyku, PIW 1994, ss. 318-327 [XVIIIa.2233] (o Polikarpie i kulcie świętych).

[Uwaga! Przewidywany jest ew. krótki referat na temat okoliczności męczeństwa Polikarpa na podstawie: P. Kertesz, „The Imperial Roman Government and the Christian Church I. From Nero to the Severi”, ANRW II.23.1, ss. 247-315 (tylko ss. 297-304 czyli roz. „Marcus Aurelius, an Edict, and a senatusconsultum”) [VIa.2266/2-23(1)]]

Zajęcia końcowe.

1. Test z mapy.

2. Wypełnianie ankiet.

3. Wystawienie ocen.

Metody dydaktyczne:

Zajęcia są prowadzone w formie dyskusji. W optymistycznym wariancie rolą prowadzącego będzie sformułowanie problemów, moderowanie dyskusji i jej podsumowanie. Dla osób, które chcą się wykazać, przewidywane są referaty (sprawozdanie z lektury obcojęzycznej). Na koniec semestru odbędzie się sprawdzian ze znajomości mapy (mapa Grecji właściwej i mapa greckiej kolonizacji). Nieobecności (powyżej jednej) studenci będą zaliczać w formie rozmowy indywidualnej na dyżurach.

Uwagi:

dr hab. Aleksander Wolicki

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.