Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Oral history w badaniach historycznych 3104-M3K2-OHBH
Semestr letni 2019/20
Konwersatorium, grupa nr 1

powiększ
plan zajęć przedmiotu
zaznaczono (na zielono) terminy
aktualnie wyświetlanej grupy
To jest strona grupy zajęciowej. Jeśli szukasz opisu przedmiotu, zobacz stronę przedmiotu
Przedmiot Oral history w badaniach historycznych 3104-M3K2-OHBH
Zajęcia Semestr letni 2019/20 (2019L) (w trakcie)
Konwersatorium (KON), grupa nr 1 [pozostałe grupy]
Termin i miejsce:
każda środa, 13:15 - 14:45
sala 2
Budynek Pomuzealny jaki jest adres?
Terminy najbliższych spotkań:
2020-04-01 13:15 : 14:45 sala 2
Budynek Pomuzealny
2020-04-08 13:15 : 14:45 sala 2
Budynek Pomuzealny
2020-04-15 13:15 : 14:45 sala 2
Budynek Pomuzealny
2020-04-22 13:15 : 14:45 sala 2
Budynek Pomuzealny
2020-04-29 13:15 : 14:45 sala 2
Budynek Pomuzealny
Część spotkań jest ukryta - pokaż terminy wszystkich spotkań.
Liczba osób w grupie: 6
Limit miejsc: 15
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Prowadzący: Dobrochna Kałwa
Literatura:

Abrams L., Oral history theory, London – New York 2010.

Armitage S.H., Hart P., Weathermon K. (red.), Women's oral history. The ‘Frontiers’ reader, Lincoln-London 2002.

Borland K., 'That‘s not what I said’. Interpretative conflict in oral history research, [w:] Women's words: The feminist practice of oral history, S. B. Gluck, D. Patai (red.), New York – London 1991, s. 63–75.

Bornat J., A Second take. Revisiting interviews with a different purpose, „Oral History”, 2003, t. 31, nr 1, s. 47–53.

Brzostek B., Wawrzyniak J., „Wiklina.” Z historii pewnej warszawskiej kawiarni lat małej stabilizacji, [w:] Metamorfozy społeczne. t. 2: Badania nad dziejami społecznymi XIX i XX wieku., J. Żarnowski (red.), t. 2, Warszawa 2007, s. 233–257.

Cebula S., Chorązki M. (red.), Mała ojczyzna - wielka (nie)pamięć. Historia mówiona jako źródło do badania dziejów społecznych, Kraków 2016.

Charlton T.L., Myers L.E., Sharpless R. (red.), Handbook of Oral History, Rowman Altamira 2006.

Czapigo D., Historia mówiona – realizacja nagrań, [w:] Archiwistyka Społeczna, K. Ziętal (red.), Ośrodek KARTA 2012, s. 69–79.

Dąbek K., PZPR: retrospektywny portret własny, Warszawa 2006.

Eisler J., Refleksje nad wykorzystaniem relacji jako źródła w badaniu historii PRL (rozmowy z dysydentami i prominentami), „Polska 1944/45-1989. Studia i Materiały”, nr 6: Warsztat badawczy, 2003, s. 23–48.

Eisler J., Siedmiu pierwszych sekretarzy KC PZPR porównanie sylwetek, [w:] Komunizm. Ideologia, system, ludzie, T. Szarota (red.), Warszawa 2001, s. 205–216.

Filipkowski P., Historia mówiona i wojna. Doświadczenie obozu koncentracyjnego w perspektywie narracji biograficznych, Wrocław 2010.

Filipkowski P., Historia mówiona jako historia ratownicza: doświadczenie, opowieść, egzystencja, “Teksty Drugie”, nr 5, 2014.

Filipkowski P., Kałwa D. (red.), Antologia historii mówionej, „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej”, 2019, numer specjalny.

Filipkowski P., Pozagładowe historie mówione: nagrania, archiwa, sposoby lektury, „Zagłada Żydów. Studia i materiały”, nr 9, 2013, s. 86–115.

Grele R.J., Terkel S., Envelopes of sound: the art of oral history, Praeger 1991.

Grupińska A., Wawrzyniak J. (red.), Pamiętanie Peerelu. Drugi obieg 1976-1989, Warszawa 2008.

Kałwa D., Historia mówiona codzienności, [w:] Pokolenie, które goniło czas, J. Komperda, M. Prokop, D. Kałwa (red.), Kraków 2010, s. 8–12.

Kersten K., Kłopoty ze świadkiem historii, [w:] Pisma rozproszone, T. Szarota, D. Libionka (red.), Toruń 2005, s. 123–130.

Kierzkowski M., Historia mówiona - próba definicji pojęcia, „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej”, t. IV, 2014, s. 5–20.

Kubiszyn M., Projekt “Historia mówiona miasta Lublina” Ośrodka Brama Grodzka – Teatr NN: Samorządowa instytucja kultury w działaniach na rzecz ochrony wielokulturowego dziedzictwa środowiska lokalnego w jego niematerialnym wymiarze, [w:] Niematerialne dziedzictwo kulturowe: Zakresy – identyfikacja – zagrożenia, J. Adamowski, K. Smyk (red.), Lublin – Warszawa 2015, s. 75–82.

Kurkowska-Budzan M., Czajkowski T., Drobik A., et al., Historia mówiona: elementarz, Warszawa 2008.

Kurkowska-Budzan M., Informator, świadek historii, narrator – kilka wątków epistemologicznych i etycznych oral history, “Wrocławski Rocznik Historii Mówionej”, nr 1, 2011, s. 9–34.

Kuzko-Zwierz K., O czym gada warszawska Praga, Rocznik Mazowiecki 2012, t. 24.

Kuzko-Zwierz K., Projekt Archiwum Historii Mówionej w Muzeum Warszawskiej Pragi, “Almanach Muzealny”, t. 7, 2013, s. 254–260.

Kvale S., Prowadzenie wywiadów, A. Dziuban (tran.), Warszawa 2010.

Laub D., Zdarzenie bez świadka: prawda, świadectwo oraz ocalenie, “Teksty Drugie”, nr 5, 2007.

Lewandowska I., Zasady opisu bibliograficznego źródeł mówionych (relacji ustnych). Próba systematyzacji, “Echa Przeszłości”, 2009, s. 487–498.

Łepkowski T., Historia ustna i „historia ludowa” „Kwartalnik Historyczny”, t. 88, nr 2, 1981, s. 441–443.

Maternicki J., Historia oralna, [w:] Współczesna dydaktyka historii. Zarys encyklopedyczny dla nauczycieli i studentów, J. Maternicki (red.), Warszawa 2004, s. 105–107.

Niebrzegowska-Bartmińska S., Wasiuta S. (red.), Historia mówiona w świetle etnolingwistyki, Lublin 2008.

Nowak K., Metodologia oral history, „Kultura i Historia” 2013, na stronie: ]http://www.kulturaihistoria.umcs.lublin.pl/archives/2620

Osęka P., My, ludzie z Marca. Autoportret pokolenia '68, Wołowiec 2015.

Passerini L., Autobiography of a Generation, L. Erdberg (tran.), Middletown 2004.

Passerini L., Fascism in Popular Memory The Cultural Experience, 2009.

Pawlica B., Rojek-Adamek P., Mówiona historia socjalistycznego miasta Tychy w zbiorowej pamięci Tyszan, “Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Studia Socjologica”, nr 20, 2010, s. 1–16.

Rodger R., Herbert J. (red.), Testimonies of the city: identity, community and change in a contemporary urban world, Hunts, UK – Burlington, US 2007.

Schneider W.S. (red.), Living with Stories: Telling, Re-Telling, and Remembering, Logan 2008.

Wiszniewicz J., Życie przecięte. Opowieści pokolenia Marca, Wołowiec 2008.

Wrona P., Żywe źródło historyczne. Historia mówiona oczami historyka, [w:] Historia mówiona w świetle nauk humanistycznych i społecznych, S. Niebrzegowska-Bartmińska, S. Joanna, M. Szumiło, J. Kłapeć (red.), Lublin 2014, s. 241–268.

Wylegała A., Doświadczenie wojny w pamięci uczestników, „Kultura i Społeczeństwo”, nr 3, 2014, s. 219–222.

Wylegała A., Od Kreuz do Krzyż : losy niemieckich i polskich mieszkańców miasta w XX wieku, Warszawa 2009.

Zińczuk A., Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN.” Historia mówiona i opowiadanie historii, “Historyka. Studia Metodologiczne”, t. XLI, 2011, s. 147–155.

Żeglińska A., Relacje oral history jako obiekty archiwalne, „Archiwa – Kancelarie – Zbiory”, nr 2, 2011, s. 145–154.

Zakres tematów:

Szczegółowa tematyka zajęć

1. Historia mówiona, czym jest?

Przedmiotem dyskusji, poprzedzonej krótką prezentacją, będzie zdefiniowanie historii mówionej, cech dla niej specyficznych oraz sposobów jej funkcjonowania we współczesnej nauce, kulturze i edukacji.

Literatura

− Kierzkowski M., Historia mówiona - próba definicji pojęcia, „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej”, 2014, t. IV, s. 5–20

− Thompson Paul, Głos przeszłości. Historia mówiona, przekł. M. Kierzkowski, w: Teoria wiedzy o przeszłości na tle współczesnej humanistyki, red. E. Domańska, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 2010, s. 281-294.

− Portelli A., Co stanowi o odmienności historii mówionej, „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej” 2018, Numer Specjalny, s. 23–38.

2. Historycy i oral history − refleksja teoretyczna


Problematyka: Oczekiwania, postulaty i wątpliwości wobec historii mówionej. Obszary badawcze i tematyka badań.

− Kałwa D., Historia mówiona w polskich badaniach dziejów najnowszych, „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej”, 2017, t. 7, s. 163–183.

− Kudela-Świątek Wiktoria, Historyk na rozstaju dróg badawczych. Interdyscyplinarny charakter współczesnej oral history, [w:] Przeszłość we współczesnej narracji kulturowej. Studia i szkice kulturoznawcze, red. P. Plichta, t. 2, Kraków 2011, s. 11–21.

− Eisler Jerzy, Refleksje nad wykorzystaniem relacji jako źródła w badaniu historii PRL (rozmowy z dysydentami i prominentami), „Polska 1944/45-1989. Studia i materiały”, 2003, s. 23-48.

− Kersten K., Historyk - twórcą̨ źródeł, [w:] Pisma rozproszone, red. T. Szarota, D. Libionka, Toruń 2005, ss. 100–121.

3. Przykłady wykorzystania relacji w praktyce badawczej − część I

Problematyka: Sposoby użycia wywiadów w praktyce historycznej. Tematyka badań, formy użycia w tekście. Podobieństwa i różnice w procedurze krytyki źródłowej między wywiadem a źródłem pisanym.

− Brzostek B., Wawrzyniak J., „Wiklina”. Z historii pewnej warszawskiej kawiarni lat małej stabilizacji, [in:] Metamorfozy społeczne. t. 2: Badania nad dziejami społecznymi XIX i XX wieku., J. Żarnowski (red.), vol. 2, Warszawa 2007, ss. 233–257.

− Eisler J., Siedmiu pierwszych sekretarzy KC PZPR porównanie sylwetek, [w:] Komunizm. Ideologia, system, ludzie, T. Szarota (red.), Warszawa 2001, ss. 205–216.

− Kałwa D., Klich-Kluczewska B., „Codzienność́ peryferyjna”. Pamięć́ mieszkańców Ustronia – studium przypadku, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” 2011, nr 1, 57-64.

− Stasiak M., Między kalectwem a normalnością̨. Indywidualny model niepełnosprawności
w Polsce lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych na przykładzie niepełnosprawnych po polio, “Rocznik Antropologii Historii,” no. 1 (2), 2012, ss. 211–230.

4. Przed wywiadem

Problematyka: Typologia wywiadów i ich ocena pod kątem celów badawczych. Pytanie badawcze a pytanie w wywiadzie. Budowanie kwestionariusza pytań i jego ewaluacja. Zasady przygotowania do wywiadu

− Kurkowska-Budzan M., Informator, świadek historii, narrator – kilka wątków epistemologicznych i etycznych oral history, „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej”, I: 2011, s. 9-34.

− Maj E., Metody prowadzenia rozmowy z politykiem doby PRL. Wywiad biograficzny i wywiad dziennikarski na przykładzie spotkań z Marianem Orzechowskim, “Wrocławski Rocznik Historii Mówionej,” vol. 8, 2018, ss. 107–141.

− Rostkowska-Biszczanik K., Strategia empatii w wywiadach Teresy Torańskiej. O nową filozofię rozmowy dziennikarskiej, “Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica,” vol. 28, no. 2, 2015, ss. 242–252.

5. Prowadzenie wywiadu

Problematyka: Zasady główne i praktyczne wskazówki dotyczące prowadzenia wywiadów oral history.

− Kvale S., Prowadzenie wywiadów, przekł. A. Dziuban, Warszawa: Wyd. Nauk. PWN 2010, s. 99-118 (prowadzenie wywiadu), 135-152 (jakość wywiadu).

− Kurkowska-Budzan M. [et al.], Historia mówiona – elementarz, Warszawa: Narodowe Centrum Kultury 2008, wersja pdf do pobrania ze strony: swiadkowiehistorii.pl/elementarz.php

− Oral History Evaluation Guidelines, wg Oral History Association, na stronie: www.tinyurl.pl?ja0l3LCM.

6. Etyka badań historii mówionej

Problematyka: Prowadzenie rozmów ze świadkami historii i ich późniejsze wykorzystanie w badaniach w perspektywie dylematów etycznych. Napięcie między dyrektywami naukowymi a odpowiedzialnością moralną.

− Gałęziowski J., Urbanek J., „Etyczny zwrot” w polskiej historii mówionej, “Wrocławski Rocznik Historii Mówionej,” 2017, t. 7, s. 1–28.

− Kurkowska-Budzan M., Badacz – tubylec. O emocjach, władzy i tożsamości w badaniach oral history miasteczka Jedwabne, w: Barbara Wagner, Tomasz Wiślicz (red.), Obserwacja uczestnicząca w badaniach historycznych. Zbiór studiów, Zabrze 2008, s. 17-25.

− Kałwa D., Kozetka historyka: oral history w badaniach życia prywatnego, w: Rodzina – prywatność – intymność. Dzieje rodziny polskiej w kontekście europejskim. Sympozjum na XVII Powszechnym Zjeździe Historyków Polskich (Kraków 15-18 września 2004). Zbiór studiów, red. D. Kałwa, A. Walaszek, A. Żarnowska, Warszawa: DiG, 2006, s. 181-191.

7. Dokumentacja wywiadu

Problematyka: Zasady i zakres dokumentacji sporządzanej po przeprowadzeniu wywiadu

− Frisch M., Historia mówiona i rewolucja digitalna. W kierunku post-dokumentalnej wrażliwości, przekł. M. Kierzkowski, w: Teoria wiedzy o przeszłości na tle współczesnej humanistyki, red. E. Domańska, Poznań 2010, s. 295-318.

− Kucharski W., Autorstwo i prawa autorskie do relacji oral history w Polsce, “Wrocławski Rocznik Historii Mówionej; Tom 8 (2018),” 2019.

− Lewandowska I., Zasady opisu bibliograficznego źródeł mówionych (relacji ustnych). Próba systematyzacji „Echa Przeszłości”, t. 10: 2009, s. 487-498.

8. Wizyta w archiwum historii mówionej (Dom Spotkań z Historią)


9. Historia mówiona w naukach społecznych (badanie pamięci)

Badania socjologiczne oparte na wywiadach – przedmiot badań, metodologiczne i interpretacyjne podobieństwa i różnice, obszary wspólne z badaniami historycznymi.

− Filipkowski P., Historia mówiona i wojna. Doświadczenie obozu koncentracyjnego w perspektywie narracji biograficznych, Wrocław: Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej 2010, s. 21-70.

− Engelking-Boni B., Zagłada i pamięć. Doświadczenie Holocaustu i jego konsekwencje opisane na podstawie relacji autobiograficznych, Warszawa 1994 (fragmenty).

10. Analiza źródeł

Zajęcia praktyczne z interpretacji wywiadów (Archiwum Historii Mówionej IH)

− Rapley T., Analiza konwersacji, dyskursu i dokumentów, przekł. A. Gąsior-Niemiec, Warszawa 2010, s. 59-76.

− Kurkowska-Budzan M., Antykomunistyczne podziemie zbrojne na Białostocczyźnie. Analiza współczesnych symbolizacji przeszłości, Kraków 2009 (fragmenty)

− Kądzioła M., Czynniki różnicujące wypowiedzi informatorów − analiza stylometryczna wywiadów biograficznych, “Wrocławski Rocznik Historii Mówionej,” vol. 8, 2018, ss. 63–80.

11. Wizyta w archiwum historii mówionej (Shoah Foundation – Polin)

12. Historia mówiona w przestrzeni muzealnej

Problematyka – oral history i relacje świadków historii w działalności muzealnej i przestrzeni wystawienniczej (Muzeum Powstania Warszawskiego, Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, Muzeum Pragi, Teatr NN - Brama Grodzka, Muzeum Migracji itd.).

− Czajkowski T., Program Historia mówiona realizowany w Ośrodku „Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie, w: Historia mówiona w świetle etnolingwistyki, red. S. Niebrzegowska-Bartmińska, S. Wasiuta, Lublin 2008, s. 31-34.

− Kurkiewicz M., Projekt IPN „NOTACJE – relacje świadków historii”, w: Historia w kulturze współczesnej. Niekonwencjonalne podejścia do przeszłości, red. P. Witek, M. Mazur, E. Solska, Lublin 2011, s. 421-428.

13. Audiohistoria – eksperyment epistemologiczny

Dyskusja wokół tekstu naukowego w postaci dźwiękowej.

− Hardy C. III, Portelli A., „I can almost see lights of home.” A field trip to Harlan County, Kentucky. An essay-in-sound, http://www.albany.edu/jmmh/vol2no1/lightssoundessay.html

14. Przykłady wykorzystania relacji w praktyce badawczej − część II:

Prezentacja analiz wybranych prac historycznych (lektury spoza listy – do wcześniejszego uzgodnienia):

− Chorązki M., Ziemianie wobec wojny: postawy właścicieli ziemskich województwa krakowskiego w latach 1939-1945, Kraków 2010.

− Dąbek K. PZPR: retrospektywny portret własny, Warszawa 2006.

− EislerJ. Marzec 1968. Geneza - Przebieg - Konsekwencje. – Warszawa 1991.

− Kudela-Świątek W., Odpamiętane. O historii mówionej na przykładzie narracji kazachstańskich Polaków o represjach na tle narodowościowym i religijnym, Kraków 2013.

− Kurkowska-Budzan M., Antykomunistyczne podziemie zbrojne na Białostocczyźnie: analiza współczesnej symbolizacji przeszłości, Kraków 2009.

− Mazurek M., Socjalistyczny zakład pracy: porównanie fabrycznej codzienności w PRL i NRD u progu lat sześćdziesiątych, Warszawa 2005.

− Osęka P., My, ludzie z Marca. Autoportret pokolenia '68, Wołowiec 2015.

− Penn S., Sekret “Solidarności.” Kobiety, które pokonały komunizm w Polsce. – Warszawa 2014.

− Plato A., Meinicke W., Alte Heimat, neue Zeit: Flüchtlinge, Umgesiedelte, Vertriebene in der Sowjetischen Besatzungszone und in der DDR, Berlin 1991.

− Passerini, L., Autobiography of a Generation. Middletown 2004.

− Portelli A., The death of Luigi Trastulli, and other stories: form and meaning in oral history, New York Press 1991.

− Szpak E., Między osiedlem a zagrodą. Życie codzienne mieszkańców PGR-ów, Warszawa 2005.

− Zysiak A., Punkty za pochodzenie: powojenna modernizacja i uniwersytet w robotniczym mieście, Kraków 2016.

15. Zajęcia podsumowujące – dyskusja nad konspektem publikacji

Metody dydaktyczne:

Dyskusja wokół tekstu źródłowego, zajęcia terenowe (wywiady, wizyty studyjne), e-learning (pisanie tekstu naukowego).

Uwagi:

dr Dobrochna Kałwa

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.