Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Źródła podróżnicze, etnograficzne oraz tradycja mówiona i zapisana w badaniach nad historią Afryki XIX i XX wieku 3104-M3K2-ZPET
Semestr letni 2019/20
Konwersatorium, grupa nr 1

powiększ
plan zajęć przedmiotu
zaznaczono (na zielono) terminy
aktualnie wyświetlanej grupy
To jest strona grupy zajęciowej. Jeśli szukasz opisu przedmiotu, zobacz stronę przedmiotu
Przedmiot Źródła podróżnicze, etnograficzne oraz tradycja mówiona i zapisana w badaniach nad historią Afryki XIX i XX wieku 3104-M3K2-ZPET
Zajęcia Semestr letni 2019/20 (2019L) (jeszcze nie rozpoczęty)
Konwersatorium (KON), grupa nr 1 [pozostałe grupy]
Termin i miejsce:
każda środa, 13:15 - 14:45
sala 21
Budynek Pomuzealny jaki jest adres?
Terminy najbliższych spotkań:
2020-02-19 13:15 : 14:45 sala 21
Budynek Pomuzealny
2020-02-26 13:15 : 14:45 sala 21
Budynek Pomuzealny
2020-03-04 13:15 : 14:45 sala 21
Budynek Pomuzealny
2020-03-11 13:15 : 14:45 sala 21
Budynek Pomuzealny
2020-03-18 13:15 : 14:45 sala 21
Budynek Pomuzealny
Część spotkań jest ukryta - pokaż terminy wszystkich spotkań.
Liczba osób w grupie: 0
Limit miejsc: 15
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Prowadzący: Michał Leśniewski, Marek Pawełczak
Literatura:

Literatura podana w rubryce: „Zakres tematów”.

Zakres tematów:

1. Gwoli wstępu teoretycznego:

Zagadnienia: Zapoznanie się z elementami teorii oralności, rozwojem oralności i piśmiennictwa w kulturze i literaturze. Charakterystyka tradycji ustnej (mówionej), zapisanej i pisanej i metod jej badania. Cechy charakterystyczne tych tradycji. Ocena wartości poznawczej i metodologia wartościowania.

Literatura: W.J. Ong, Orality and Literacy. The Technologizing of the Word, London, New York 1995, s. 31-75; R. Finnegan, Oral Traditions and the Verbal Arts. A Guide to Research Practices, London, New York 2001, s. 25-50; M. Amodia, New Directions in Oral Theory, Tempe, Arizona 2005, s. 1-32; Jan Vansina, Oral Tradition. A Study in Historical Methodology, London 2006, s. 19-172;

J. Goody, Mit rytuał i oralność, WUW 2012,

Zadania:

Lektura wskazanych tekstów, jako podstawa do dyskusji o tym czym jest tradycja mówiona, czym się charakteryzuje, czym się różni od tradycji pisanej i zapisanej? Jakie są cechy charakterystyczne oralności i jaka jest użyteczność takich źródeł i tradycji?

2. Tradycje mówione i zapisane jako źródła historyczne do badań dziejów Afryki

Zagadnienia: Tradycja ustna i zapisana jako źródło historyczne w kontekście badań nad Afryką. Dlatego ważne jest zapoznanie się z tradycjami przekazu ustnego w Afryce, kwestia pamięci zbiorowej przekazywanej w pieśniach i opowieściach. Rozpoznanie kto pełnił funkcję strażników pamięci w afrykańskich społeczeństwach przedpiśmiennych i wczesno piśmiennych, jaka była pozycja takich osób w społeczeństwie.

Literatura:

Ronald Cohen, Jan Vansina, Aristide Zolberg, Oral History in Africa, Evanston 1965; Jan Vansina, Oral Tradition as History, London 1985, s. 27-32, 56-67, 83-93, 100-107, 114-123, 148-198;

Zadania:

Lektura wskazanych tekstów, jako podstawa do kontynuacji dyskusji z poprzednich zajęć. Tym razem jednak przede wszystkim w kontekście użyteczności tradycji ustnej, w tym zapisanej tradycji ustnej dla badań historycznych. Kwestia zewnętrznej i wewnętrznej krytyki takich źródeł, i ich wiarygodności. Co jest zaletami tradycji ustnych, a co jej wadami z perspektywy użyteczności badawczej w studiach historycznych.

3. Problem źródeł do dziejów Afryki kolonialnej. Bogactwo i jednostronność źródeł na przykładzie wczesnej historii Zulusów.

Zagadnienia: Bogactwo źródeł bywa pozorne. Kluczem jest kwestia różnorodności materiału źródłowego, a zwłaszcza jego pochodzenia. Jak wygląda różnorodności pochodzenia materiału źródłowego na ile jest on reprezentatywny dla sytuacji w danym regionie? Na ile istniejący materiał źrodłowy determinuje kierunki badawcze i wizję dziejów w danym okresie.

Źródła i literatura: Charles R. MacLean, The Natal Papers of ‘John Ross’, red. Stephen Gray, Durban, Pietermaritzburg 1992; Adulphe Delegorgue, Travels in Southern Africa, t. I, Durban, Pietermaritzburg 1990; John B. Wright, „Rediscovering the Ndwandwe Kingdom”, w: Five Hundred Years Rediscovered. South African Precedents and Prospects, red. Natalie Swanepoel, Amande Esterhuysen, Philip Bonner, Johannesburg 2008, s. 217-238;

Zadania: Lektura wybranych fragmentów wskazanych źródeł, jako przykładu źródłoznawczych problemów w badaniach nad dziejami Afryki w XIX wieku. Lektura fragmentów tych tekstów, ma być podstawą do dyskusji o problemach źródłoznawczych badań nad historia Afryki, nawet w sytuacji, kiedy mamy bogaty zasób źródeł z epoki. Zadaniem uczestników będzie więc rozpoznanie tych problemów, z czego wynikają i jakie mają znaczenie dla badań poszczególnych tematów. Co skądinąd pozwoli także na wyciągnięcia bardziej ogólnych wniosków źródłoznawczych.

4. James Stuart Archive of Recorded Oral Evidence Relating to the History of the Zulu and Neighbouring Peoples, jako przykład zbioru zapisanych tradycji mówionych.

Zagadnienia: Misjonarze jako antropolodzy. Zbieranie tradycji miejscowych ludów, czemu służyło. Metoda etnograficzna. Sposób przeprowadzania wywiadów, tematy i pytania.

Źródła: James Stuart Archive of Recorded Oral Evidence Relating to the History of the Zulu and Neighbouring Peoples, red. Colin de B. Webb, John B. Wright, t. I, Pietermaritzburg, Durban 1976, t. II, Pietermaritzburg, Durban 1979;

Zadania: Lektura wstępu do tych tomów, uważne przejrzenie ich pod kątem konstrukcji zbioru tradycji, ich wewnętrznej organizacji, zadawanych pytań i form oraz formuł odpowiedzi. Analiza struktury tych tomów, oraz wartości zawartych w nim informacji. Rozrzut tematyczny i chronologiczny. Określanie głębi chronologicznej i skażenia przekazu ustnego tradycją pisaną. Krytyka zewnętrzna i wewnętrzna tej kolekcji źródeł.

5. Wartość tradycji ustnych, jako źródła historycznego. Problemy metodologiczne.

Zagadnienia: Kiedy tradycja ustna staje się zapisaną. Rola wydania. Charakter edycji, metody, funkcje i cele selekcji materiału źródłowego.

Źródła: The Stuart Papers, Kilie Campbell Africana Library, File 41, KCM 23782;

James Stuart Archive of Recorded Oral Evidence Relating to the History of the Zulu and Neighbouring Peoples, red. Colin de B. Webb, John B. Wright, t. IV, Pietermaritzburg, Durban 1986, s. 263-383;

Zadania: Znalezienie w publikowanym tekście fragmentu z oryginalnej kolekcji tradycji ustnych. Czyli ciąg dalszy krytyki zewnętrznej i wewnętrznej tej kolekcji źródeł. Określenie wartości i wad tego typu kolekcji. Na ile tradycje ustne stanowią uzupełnienie wobec źródeł pisanych i na ile niwelują problemu źródłoznawcze sygnalizowane podczas trzecich zajęć.

6. Wartość tradycji ustnych, jako źródła historycznego. Problemy metodologiczne.

Zagadnienia: Wiarygodność przekazu ustnego. Co o niej decyduje? Filtry: filtr czasu, filtr interlokutora, filtr translacji, filtr redaktora wydania. Krytyka zewnętrzna i wewnętrzna, jaką powinna mieć postać.

Źródła: The Stuart Papers, Kilie Campbell Africana Library, File 66, KCM 24362; James Stuart Archive of Recorded Oral Evidence Relating to the History of the Zulu and Neighbouring Peoples, red. Colin de B. Webb, John B. Wright, t. VI, Pietermaritzburg, Durban 2014, s. 1-168;

Swaziland Oral History Project, University of Witwatersrand, A2760/A30/7/1;

Zadania: Znalezienie w publikowanym tekście fragmentu z oryginalnej kolekcji tradycji ustnych. Czyli ciąg dalszy krytyki zewnętrznej i wewnętrznej tej kolekcji źródeł. Ocena kwestii doboru tradycji i wypływu tego doboru na wartość danej kolekcji jako źródła historycznego.

Przeczytanie fragmentu tradycji ustnej ze zbioru tradycji Swaziland Oral History Project, jako podstawa do rozmowy o kolejnych wyzwaniach stojących przed użytkownikiem, ale także zbieraczem tradycji ustnych.

7. Narracja podróżnicza jako forma literacka

Zagadnienia: 1.) Narracja sentymentalna w relacji Mungo Parka: relatywistyczne podejście do kultury, humanizm, egalitaryzm, krytyczny relatywizm, interakcje z tubylcami i kobietami, dramatyzowanie przeżyć, osobisty charakter narracji 2.) Cechy narracji podróżniczej okresu wiktoriańskiego wg. Pratt

Literatura : Mary Louise-Pratt, Imperialne spojrzenie. Pisarstwo podróżnicze a transkulturacja, Kraków: WUJ 2011, 67-104, 283-318; Mungo Park, Podróże we wnętrzu Afryki, Warszawa 2008,

8. Wiktoriańska narracja podróżnicza, studium przypadku: opis etnograficzny Nyika/Mijikenda u Krapfa, Burtona i Newa

Zagadnienia: erudycja autorów, dyskurs rasowy, schemat ewolucji społecznej, język opisu struktury społecznej i politycznej oraz religii

Literatura: Fragmenty prac: John [Johann] L. Krapf, Travels, Researches, and Missionary Labours during an Eighteen Years’ Residence in Eastern Africa, London, 1860; Richard F. Burton, Zanzibar: City, Island and Coast, vols. I-II, London, 1872; Charles New, Life, Wanderings, and Labours in Eastern Africa: With an Account of the First Successful Ascent of the Equatorial Snow Mountain, Kilima Njaro, and Remarks upon East African Slavery, London, 1873

9. Od dziennika podróży do opublikowanej pracy. Metoda biograficzna w analizie narracji podróżniczej

Zagadnienia: Biografia Stanleya jako pomoc w interpretacji relacji z bitwy pod Bumbire, właściwości dziennika podróży, odkrycia geograficzne w XIX wiecznej prasie, depesze Stanleya, produkcja narracji podróżniczej, rynek księgarski a relacje podróżnicze

Literatura: Henry M. Stanley, Through the Dark Continent; Stanley’s Despatches to the New York Herald, 1871-1872, 1874-1877, red. N. Bennett, Boston, 1970; The Exploration Diaries of H. M. Stanley. Now First Published from the Original Manuscripts. Red. R. Stanley and A. Neame, 1961; Tim Jeal, Stanley: Africa’s Greatest Explorer

10. Ilustracje do XIX-wiecznych książek podróżniczych

Zagadnienia: technologia, fotografia, szkic i profesjonalni graficy, realizm przedstawień, kompozycja, kompilacja i fałszywe postaci, katalogi artefaktów, krajobraz, przedstawienia statyczne-dynamiczne, estetyzacja ciała, praca, zabawa i wojna w ilustracji, afrykańska hierarchia społeczna, biali i czarni

Literatura: L. Koivunen, Visualizing Africa in nineteenth-century British travel accounts, Routledge 2011; ilustracje z dzieł Burtona, Speke’a i Stanleya

11. Paradygmet badawczy a opis etnograficzny – Evans Pritchard o Nuerach

Zagadnienia: Okoliczności badań Evansa-Pritcharda wśród Nuerów, funkcjonalizm, teoria pochodzeniowa, segmentaryzm struktury społecznej, klasyfikacje systemów politycznych i ich podstawowe pojęcia, instytucje społeczne Nuerów, wódz w lamparciej skórze czy kapłan ziemi? Historyczny kontekst badań Evansa-Pritcharda - rola proroków

Literatura: Edward Evans-Pritchard, The Nuers (fragment); tenże, Religia Nuerów. Kęty 2007; Wojciech Dohnal, Antropologiczne koncepcje plemienia. Studium z historii antropologii brytyjskiej, Poznań: Wyd. Poznańskie 2001, s. 118-128; Adam Kuper, Wymyślanie społeczeństwa pierwotnego. Transformacje mitu, Kraków: WUJ 2009, s. 173-190; Clifford Geertz, Dzieło i życie. Antropolog jako autor, s. 73-102; Kęty 2000, Douglas Johnson, Nuer Prophets. A History of Prophecy from the Upper Nile in the Nineteenth and Twentieth Centuries, Oxford: Clarendon Press 2003, s. 73-126;

12. Okoliczności i metoda dokumentacji a narracja etnograficzna. Strategie pisarskie antropologów cz. 1

Zagadnienia: Kontekst historyczny badań Griaula wśród Dogonów, Francuska tradycja badań terenowych, strategia obserwacji Griaula, Postać informatora w procesie gromadzenia danych i w narracji etnograficznej, „liberalizm etnograficzny” Griaula, poszukiwanie esencji kultury Dogonów i esencji „afrykańskości”

Literatura: Marcel Griaul, Bóg wody. Rozmowy z Ogotemmelim, Kęty 2006, tamże, Mikołaj Olszewski, Wprowadzenie, s. 7-38; James Clifford, Kłopoty z kulturą. Dwudziestowieczna etnografia, literatura i sztuka, Warszawa 2000, 65-104; Geertz, Dzieło i życie, s. 9-40

13. Praktyka pracy terenowej a opis etnograficzny. Strategie pisarskie antropologów cz. 2

Zagadnienia: Strategia pisarska Barleya, uprzedzenia i przesądy w relacji obserwujący-obserwowany, problemy obserwacji uczestniczącej – ingerencja w życie badanej wspólnoty, problem miejscowego informatora i asystenta

Literatura: Nigel Barley, Niewinny antropolog. Notatki z glinianej chatki, Prószyński i S-ka, 1997; tenże, Plaga gąsiennic (fragmenty); Geertz, Dzieło i życie, s. 9-40

Metody dydaktyczne:

Dyskusja, referaty z zadanych lektur, analiza tekstu źródłowego.

Uwagi:

dr hab. Michał Leśniewski, dr hab. Marek Pawelczak

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.