Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Święci, cuda i inskrypcje: wprowadzenie do hagiografii późnego antyku i wczesnego średniowiecza (blok: Świat starożytny) 3104-M3K2-SCI
Semestr letni 2019/20
Konwersatorium, grupa nr 1

powiększ
plan zajęć przedmiotu
zaznaczono (na zielono) terminy
aktualnie wyświetlanej grupy
To jest strona grupy zajęciowej. Jeśli szukasz opisu przedmiotu, zobacz stronę przedmiotu
Przedmiot Święci, cuda i inskrypcje: wprowadzenie do hagiografii późnego antyku i wczesnego średniowiecza (blok: Świat starożytny) 3104-M3K2-SCI
Zajęcia Semestr letni 2019/20 (2019L) (jeszcze nie rozpoczęty)
Konwersatorium (KON), grupa nr 1 [pozostałe grupy]
Termin i miejsce:
każda środa, 9:45 - 11:15
sala 14
Budynek Pomuzealny jaki jest adres?
Terminy najbliższych spotkań:
2020-02-19 09:45 : 11:15 sala 14
Budynek Pomuzealny
2020-02-26 09:45 : 11:15 sala 14
Budynek Pomuzealny
2020-03-04 09:45 : 11:15 sala 14
Budynek Pomuzealny
2020-03-11 09:45 : 11:15 sala 14
Budynek Pomuzealny
2020-03-18 09:45 : 11:15 sala 14
Budynek Pomuzealny
Część spotkań jest ukryta - pokaż terminy wszystkich spotkań.
Liczba osób w grupie: 0
Limit miejsc: 15
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Prowadzący: Paweł Nowakowski
Literatura:

1. Teksty źródłowe:

J. Haldon (wyd.), A Tale of Two Saints. The Martyrdoms and Miracles of Saints Theodore ʻthe Recruitʼ and ʻthe Generalʼ (Translated texts for Byzantinists 2, Liverpool: Liverpool University Press, 2016).

G. Dagron (przeł.), Vie et miracles de sainte Thècle (Subsidia hagiographica 62; Brussels: Société des Bollandistes, 1978).

S.F. Johnson (przeł.), „Miracles of Saint Thekla”, [w:] S.F. Johnson, A.-M. Talbot, Miracle Tales from Byzantium (Dumbarton Oaks Medieval Library 12; Cambridge, MA: Harvard University Press, 2012), s. 1–201.

A.-J. Festugière (przeł.), Collections grecques de Miracles: sainte Thècle, saints Côme et Damien, saints Cyr et Jean (extraits), saint Georges (Paris: Éditions A. et J. Picard, 1971).

J. Leemans, W. Mayer, P. Allen, B. Dehandschutter (eds. and transl.), ‘Let us die that we may live’, Greek Homilies on Christian Martyrs from Asia Minor, Palestine and Syria (c.AD 350–AD 450) (London–New York: Routledge, 2003).

P. Leclerc, E.M. Morales, A. de Vogüé (wyd.), Jérôme. Trois Vies de Moines (Paul, Malchus, Hilarion) (Sources Chrétiennes 508, Paris: Les Éditions du Cerf, 2007).

B. Degórski (wyd.), Św. Hieronim. Żywoty mnichów Pawła, Hilariona, Malchusa (Źródła Monastyczne 10, Kraków: Tyniec Wydawnictwo Benedyktynów, 1995).

Źródła materialne (interpretacje):

J. Haldon, H. Elton, J. Newhard (eds.), Archaeology and Urban Settlement in Late Roman and Byzantine Anatolia: Euchaita-Avkat-Beyözü and its Environment (Cambridge: CUP, 2019).

J. Haldon, H. Elton, J. Newhard, „Euchaïta”, [w:] Ph. Niewöhner (ed.), The Archaeology of Byzantine Anatolia: From the End of Late Antiquity until the Coming of the Turks (New York–Oxford: OUP, 2017), s. 375–388.

2. Opracowania:

Hagiografia a historiografia:

S. Efthymiadis, V. Déroche, ‘Greek hagiography in Late Antiquity (Fourth-Seventh Centuries)’, in: S. Efthymiadis (ed.), The Ashgate Research Companion to Byzantine Hagiography, vol. 1: Periods and Places (Farnham: Routledge, 2011), s. 35–94

T.D. Barnes, Early Christian Hagiography and Roman History (Tübingen: Mohr Siebeck, 2010).

T.D. Barnes, ‘Early Christian hagiography and the Roman historian’, in: P. Gemeinhardt, J. Leemans (eds.), Christian Martyrdom in Late Antiquity (300–450 AD). History and Discourse. Tradition and Religious Identity (Götingen: De Gruyter, 2012), s. 15–33.

E. Rizos, ‘Sixth-century Asia Minor through the lens of hagiography: Ecclesiastical power and institutions in city and countryside’, in: I. Jacobs, H. Elton (eds.), Asia Minor in the Long Sixth Century: Current Research and Future Directions (Oxford: Oxbow Books, 2019), s. 45–60.

Inne przydatne opracowania i przekłady tekstów źródłowych:

P. Brown, Kult świętych: Narodziny i rola w chrześcijaństwie łacińskim, przeł. J. Partyka (Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2007).

E. Dawes, N.H. Baynes, Three Byzantine Saints. Contemporary Biographies (Crestwood, N.Y.: St. Vladimir’s Seminary Press, 1996).

S. Davis, The Cult of Saint Thecla: A Tradition of Women’s Piety in Late Antiquity (Oxford: Oxford University Press, 2001).

S. Destephen, ‘Martyrs locaux et cultes civiques en Asie Mineure’, in: J.C. Caillet, S. Destephen, B. Dumézil, H. Inglebert, Des dieux civiques aux saints patrons (IVe–VIIe siècle) (Paris: éditions A. & J. Picard, 2015): 59–116.

L. Grig, Making Martyrs in Late Antiquity (London: Duckworth, 2004).

J.N.D. Kelly, Hieronim: życie, pisma, spory, przeł. R. Wiśniewski (Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2003).

T.M. Kristensen, „Landscape, space and presence in the cult of Thekla in Meriamlik”, Journal of Early Christian Studies 24 (2016), s. 229–263.

V. Limberis, Architects of Piety: The Cappadocian Fathers and the Cult of the Martyrs (Oxford, New York: Oxford University Press, 2011).

P. Nowakowski, Inscribing the Saints in Late Antique Anatolia (JJP Supp. 34; Warsaw: Raphael Taubenschlag Foundation, 2018).

H. Podbielski (red.), Literatura Grecji starożytnej, t. 2: Proza historyczna, krasomówstwo, filozofia i nauka, literatura chrześcijańska (Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 2005).

R. Van Dam, Becoming Christian. The Conversion of Roman Cappadocia (Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2003).

E. Wipszycka, R. Wiśniewski, „Hagiografia późnoantyczna”, [w:] E. Wipszycka (red.), Vademecum historyka starożtnej Grecji i Rzymu, t. 3: Źródłoznawstwo czasów późnego antyku (Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999), s. 221–243.

R. Wiśniewski, „Bestiae Christum loquuntur ou des habitants du désert et de la ville dans la Vita Pauli de saint Jérôme”, Augustinianum 40 (2000), s. 105–144.

Zakres tematów:

W czasie zajęć będziemy analizować teksty z:

1. dossier świętego Teodora „Rekruta” („Tirona”) z Euchaita w Poncie,

2. świętej Tekli z Seleucji w Izaurii

3. Żywot świętego Hilariona autorstwa Hieronima ze Strydonu.

4. Inne teksty źródłowe obejmujące szeroki zakres gatunków literackich, które ilustrują narodziny i rozwój szeroko pojętej hagiografii we wschodniej i południowej Anatolii, w Palestynie i na Cyprze, np. kazanie/enkomion Grzegorza z Nyssy o świętym Teodorze (BHG 1760), wybrane ustępy z kolekcji cudów wydawanych przez sanktuaria pielgrzymkowe (miracula Tekli [BHG 1718, dawniej błędnie przypisane Bazylemu z Seleucji] i miracula Teodora [BHG 1765c autorstwa Chryzypa z Jerozolimy]), czy inskrypcje związane z kultem świętych w regionie.

5. Omówione będą też dłuższe teksty ilustrujące ewolucję hagiografii od akt przez męczeństwa do żywotów świętych i ich tzw. wersji „epickich”, a także cykle hagiograficzne: „sequele” i „prequele” tekstów hagiograficznych (na przykładzie męczeństw pontyjskich Eutropiosa, Kleonikosa, i Basiliskosa [BHG 241, 656], związanych z Teodorem).

Szczególny nacisk będzie położony na wykorzystanie hagiografii w warsztacie historyka późnego antyku i wczesnego średniowiecza. Jak i do czego wykorzystać teksty hagiograficzne? Czy hagiografię można traktować jako gatunek historiograficzny, czy wierzyć informacjom o chronologii, postaciach, wydarzeniach, topografii, przedstawionym w tekstach hagiograficznych? Porównując wyniki badań archeologicznych na terenie sanktuarium Teodora w Euchaita z danymi dostarczonymi na jego temat z literatury hagiograficznej, zastanowimy się, czy w swoich interpretacjach archeolodzy nie zasugerowali się przesadnie informacjami ze źródeł literackich.

6. Inne zagadnienia:

Psychologia świętego, środowiska czy hagiografa – co stoi za diametralnie różnymi sposobami przedstawiania charakteru świętego w tekstach hagiograficznych zaliczanych do tego samego gatunku?

Omówione i praktycznie wykorzystane będą podstawowe narzędzia bibliograficzne i źródłoznawcze hagiografii greckiej i łacińskiej (np. BHG, BHL, CPG, PO, AASS), jak i podstawowe narzędzia z zakresu humanistyki cyfrowej do prowadzenia badań nad hagiografią późnego antyku:

CSLA – The Cult of Saints in Late Antiquity Database http://csla.history.ox.ac.uk/

BHLms (Bibliotheca Hagiographica Latina manuscripta)

http://bhlms.fltr.ucl.ac.be/

BHGms (Blibliotheca Hagiographica Graeca manuscripta)

http://www.labex-resmed.fr/les-manuscrits-hagiographiques?lang=fr

Acta Sanctorum

http://acta.chadwyck.co.uk/

http://www.documentacatholicaomnia.eu/25_90_1643-1925-_Acta_Sanctorum.html

http://bollandin.cluster013.ovh.net/online-resources.php?pg=bollandistdatabases

Pinakes database https://pinakes.irht.cnrs.fr/

Database of Byzantine Book Epigrams https://www.ghentcdh.ugent.be/projects/database-byzantine-book-epigrams-dbbe

CDDGB Database (Database of Datable Greek Book Hand)

https://www.baylor.edu/classics/index.php?id=958431&fbclid=IwAR3p5cnBZau-M0rDTyHL94aNl_X67Vio-u5evKrQLiUknH1kVk0Bi4ptnb4

Digital Atlas of the Roman Empire

https://dare.ht.lu.se/

Metody dydaktyczne:

Zajęcia są poświęcone pracy ze źródłami hagiograficznymi z IV–VIII w. z terenu Anatolii i Palestyny. Studenci samodzielnie przygotowują materiał źródłowy i literaturę przedmiotu przed zajęciami. Następnie w trakcie zajęć, pod kierunkiem prowadzącego, prowadzą analizę krytyczną źródeł z wykorzystaniem wiedzy zbudowanej na podstawie literatury przedmiotu.

Studenci ćwiczą również samodzielne identyfikowanie i opis tekstów hagiograficznych w oparciu o podstawowe narzędzia bibliograficzne i źródłoznawcze hagiografii greckiej i łacińskiej (np. BHG, BHL, CPG, PO, AASS, The Cult of Saints database, bazy danych manuskryptów, np. pinakes database https://pinakes.irht.cnrs.fr/ ).

Teksty literackie związane z sanktuarium świętego Teodora w Euchaita będą konfrontowane z interpretacjami wyników badań archeologicznych na terenie sanktuarium, aby pokazać, jak teksty literackie wypływają na rozumienie źródeł materialnych.

Zajęcia wprowadzają elementy humanistyki cyfrowej przez wykorzystanie baz danych o tekstach hagiograficznych i manuskryptach.

Zajęcia wprowadzają elementy epigrafiki późnego antyku/tzw. „epigrafiki chrześcijańskiej”, rzadko realizowanej na typowych kursach epigraficznych.

Zajęcia obejmują elementy translatorium. Do udziału w zajęciach wymagana jest tylko podstawowa znajomość łaciny lub greki (poziom trudności tekstów późnoantycznych jest dużo niższy niż utworów klasycznych zwykle omawianych na lektoratach języków antycznych).

Uwagi:

dr Paweł Nowakowski

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.