Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Doświadczenie nowoczesności. Wokół problemów kultury XIX i początku XX wieku 3002-1L3SEM19F2
Semestr letni 2019/20
Seminarium licencjackie, grupa nr 1

powiększ
plan zajęć przedmiotu
zaznaczono (na zielono) terminy
aktualnie wyświetlanej grupy
To jest strona grupy zajęciowej. Jeśli szukasz opisu przedmiotu, zobacz stronę przedmiotu
Przedmiot Doświadczenie nowoczesności. Wokół problemów kultury XIX i początku XX wieku 3002-1L3SEM19F2
Zajęcia Semestr letni 2019/20 (2019L) (zakończony)
Seminarium licencjackie (SEM-LIC), grupa nr 1 [pozostałe grupy]
Termin i miejsce:
każdy czwartek, 13:15 - 14:45
sala 9
Szpital Św. Rocha - Polonistyka jaki jest adres?
Terminy najbliższych spotkań: Wszystkie zajęcia tej grupy już się odbyły - pokaż terminy wszystkich spotkań.
Liczba osób w grupie: 9
Limit miejsc: 12
Prowadzący: Małgorzata Litwinowicz-Droździel
Literatura:

Lista lektur i przebieg seminarium są ściśle związane z problematyką powstających licencjatów, modyfikowane i rozwijane zgodnie z potrzebami uczestników.

Podstawowe lektury to:

Andrzej Chwalba, Historia Polski 1795-1918, wydania różne.

Jurgen Osterhammel, Historia XIX wieku. Przeobrażenie świata, Poznań 2016.

Salmi Hannu, Europa XIX wiek. Historia kulturowa, Kraków 2010.

Shmuel Eisenstadt, Utopia i nowoczesność: porównawcza analiza cywilizacji, Warszawa 2009.

Jerzy Jedlicki, Jakiej cywilizacji Polacy potrzebują. Studia z dziejów idei i wyobrażeń XIX wieku wyd. różne.

Jerzy Jedlicki, Świat zwyrodniały. Lęki i wyroki krytyków nowoczesności, Warszawa 2000.

Ewa Paczoska, Prawdziwy koniec XIX wieku: śladami nowoczesności, Warszawa 2010.

Przerabianie XIX wieku: studia, red. Ewa Paczoska i Bartłomiej Szleszyński, Warszawa 2011.

Marshall Berman, „Wszystko, co stałe, rozpływa się w powietrzu”: rzecz o doświadczeniu nowoczesności, Kraków 2015.

Jonathan Crary, Zawieszenia percepcji: uwaga, spektakl i kultura nowoczesna, Warszawa 2009.

Richard Sennet, Upadek człowieka publicznego, Warszawa 2009.

Zakres tematów:

Problematyka seminarium koncentruje się na dziewiętnastowieczności rozumianej przede wszystkim jako okres szybkich i gwałtownych zmian we wszystkich dziedzinach życia: w porządku politycznym i w przeżywaniu codzienności. Motyw przyspieszenia, gwałtowności przemian, nieprzystawalności narzędzi poznawczych wobec doświadczenia, które staje się udziałem w życiu codziennym – pojawia się właściwie we wszystkich rodzajach świadectw: w autobiografiach, diarystyce, literaturze i wszelkich formach wizualnych i piśmiennych.

Spotkania seminaryjne, formułowane na nich tematy i problematyzacje i powstające w efekcie prace są próbą przekroczenia na ogół stosowanej periodyzacji historycznoliterackiej czy politycznej polskiego wieku XIX. Refleksja nad doświadczeniem, uwaga skoncentrowana na przemianach medialnych i komunikacyjnych, każą prowadzącej i uczestnikom wypróbowywać inną perspektywę. W polu widzenia mam to, że w XIX wieku zmieniają się systemy szkolne i system pocztowy, sieć dróg i możliwości podróżowania; społeczeństwo podzielone na lokalne wspólnoty coraz bardziej zaczyna przypominać wczesną wersję „społeczeństwa sieci”: dostępna tylko przez część roku droga zmienia się w drogę żelazną, wnętrze powozu staje się wnętrzem kolejowego przedziału, studnie zostają zastąpione przez sieć kanalizacyjną, rzadka wymiana listów zmienia się w regularną dostawę prasy, a potem wysyłkę pocztówek. Malarski portret zmienia się w fotografię, trening w kaligrafii zostaje unieważniony przez rozpowszechnienie maszyny do pisania, elegancka odzież jawi się jako rzecz powszechniej dostępna, odkąd istnieje maszyna do szycia i standardowa numeracja ubrań i obuwia. Świątynią handlu staje się dom towarowy, kwintesencją przestrzeni miejskiej – pasaż, sposobem celebrowania wspólnego podążania za postępem – wystawa światowa, budowlą przyszłości – pałac kryształowy.

Żadna z tych zmian nie ma, rzecz jasna, charakteru punktowego: wszystkie są procesualne, rozciągnięte w czasie, a każdy z tych procesów ma także swoją lokalną szczególność: inaczej toczy się na Ziemiach Zabranych, inaczej w Królestwie Polskim, inaczej w Wielkopolsce czy Galicji, inaczej w dużych ośrodkach miejskich, inaczej w miasteczkach i na wsi.

Nie zmienia to jednak podstawowego rozpoznania: to właśnie zmiany dokonujące się w sferze medialno-komunikacyjnej najściślej związane są z doświadczeniem nowoczesności, a ich należyte uchwycenie i opisanie pozwala na zrozumienie swoistości procesów modernizacji w Polsce. Punktem wyjścia do indywidualnych poszukiwań i formułowanych tematów mogą być tutaj kategorie dostrzeżone przez Waltera Benjamina: ulica, wnętrze mieszkalne, podróż, wystawa, techniki widzenia. prowokujące do poszukiwania kategorii kolejnych, swoistych dla kultury polskiej lub pozwalających uchwycić jej swoistość: kamienica czynszowa, sklep z wystawą, fotografia portretowa.

Metody dydaktyczne:

Seminarium oraz konsultacje indywidualne.

Metody i kryteria oceniania:

Udział w spotkaniach seminaryjnych.

Uwagi:

Opis seminarium ma charakter orientacyjny - ostateczny jego kształt zależy od tematów zgłoszonych przez uczestników zajęć.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.