Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Święci, cuda i inskrypcje: wprowadzenie do hagiografii późnego antyku i wczesnego średniowiecza (blok: Świat starożytny) 3104-M3K2-SCI
Semestr zimowy 2020/21
Konwersatorium, grupa nr 1

powiększ
plan zajęć przedmiotu
zaznaczono (na zielono) terminy
aktualnie wyświetlanej grupy
To jest strona grupy zajęciowej. Jeśli szukasz opisu przedmiotu, zobacz stronę przedmiotu
Przedmiot Święci, cuda i inskrypcje: wprowadzenie do hagiografii późnego antyku i wczesnego średniowiecza (blok: Świat starożytny) 3104-M3K2-SCI
Zajęcia Semestr zimowy 2020/21 (2020Z) (jeszcze nie rozpoczęty)
Konwersatorium (KON), grupa nr 1 [pozostałe grupy]
Termin i miejsce: (brak danych)
Liczba osób w grupie: 0
Limit miejsc: 15
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Prowadzący: Paweł Nowakowski
Literatura:

1. Źródła literackie:

a) dossier Tekli:

Tekst Dziejów Pawła i Tekli (II w.) w polskim przekładzie, z Apokryfy Nowego Testamentu, t. 2: Apostołowie, cz. 1: Andrzej, Jan, Paweł, Piotr, Tomasz, red. M. Starowieyski, współpr. K. Bardski i inni (Kraków: Wydawnictwo WAM, 2007), s. 414–433.

Tekst grecki: Acta Pauli et Theclae, ed. R.A. Lipsius, [w:] R.A. Lipsius, M. Bonnet. (eds.), Acta Apostolorum Apocrypha, vol. 1: Acta Petri, Acta Pauli, Acta Petri et Pauli, Acta Pauli et Theclae, Acta Thaddaei, (Leipzig: Hermann Mendelssohn, 1890), s. 235–272 i omówienie na s. XCIV–CVI.

Dzieje i Miracula Tekli (V w.): G. Dagron (przeł.), Vie et miracles de sainte Thècle (Subsidia hagiographica 62; Brussels: Société des Bollandistes, 1978).

S.F. Johnson (przeł.), „Miracles of Saint Thekla”, [w:] S.F. Johnson, A.-M. Talbot, Miracle Tales from Byzantium (Dumbarton Oaks Medieval Library 12; Cambridge, MA: Harvard University Press, 2012), s. 1–201.

b) dossier Teodora:

Grzegorz z Nyssy, „A homily on Theodore the Recuit” (IV w.), [w:] J. Leemans et al. (ed.), Let Us Die that We May Live. Greek Homilies on Christian Martyrs from Asia Minor, Palestine and Syria (c. AD 350–AD 450) (London–New York, Routledge: 2003), s. 82–90.

Miracula Teodora autorstwa Chrysipposa z Jerozolimy (V w.) [w:] J. Haldon (wyd.), A Tale of Two Saints. The Martyrdoms and Miracles of Saints Theodore ʻthe Recruitʼ and ʻthe Generalʼ (Translated texts for Byzantinists 2, Liverpool: Liverpool University Press, 2016).

2. Źródła materialne (interpretacje):

a) sanktuarium Tekli w Seleucji:

Philipp Pilhofer, "Die christlichen Patrone der Region: Thekla und Konon" [w:] Philipp Pilhofer, Das frühe Christentum im kilikisch-isaurischen Bergland. Die Christen der Kalykadnos-Region in den ersten fünf Jahrhunderten (Texte und Untersuchungen zur Geschichte der altchristlichen Literatur 184, Berlin: De Gruyter, 2018), s. 205-229.

T.M. Kristensen, „Landscape, space and presence in the cult of Thekla in Meriamlik”, Journal of Early Christian Studies 24 (2016), s. 229–263

G. Dagron, „Wstęp”, [w:] Tenże, Vie et miracles de sainte Thècle (Subsidia hagiographica 62; Brussels: Société des Bollandistes, 1978).

Inskrypcje z okolic sanktuarium Tekli.

b) sanktuarium Teodora w Euchaita:

J. Haldon, H. Elton, J. Newhard (eds.), Archaeology and Urban Settlement in Late Roman and Byzantine Anatolia: Euchaita-Avkat-Beyözü and its Environment (Cambridge: CUP, 2019).

J. Haldon, H. Elton, J. Newhard, „Euchaïta”, [w:] Ph. Niewöhner (ed.), The Archaeology of Byzantine Anatolia: From the End of Late Antiquity until the Coming of the Turks (New York–Oxford: OUP, 2017), s. 375–388.

Inskrypcja cesarza Anastazjusza z Euchaita, inskrypcja z martyrionu Teodora w Gerazie.

3. Opracowania:

Opracowania szczegółowe:

A.-J. Festugière (przeł.), Collections grecques de Miracles: sainte Thècle, saints Côme et Damien, saints Cyr et Jean (extraits), saint Georges (Paris: Éditions A. et J. Picard, 1971).

J. Rączka, „Nieumęczona męczennica. Konstruowanie męczeńskiej legendy św. Tekli”, U Schyłku Starożytności. Studia Źrodłoznawcze, 11 (2012), ss. 137–165.

S.F. Johnson, The Life and Miracles of Thekla. A Literary Study, Cambridge 2006

M. White, „The pre-history of military saints”, [w:] Eadem, Military Saints in Byzantium and Ruś, 900–1200 (Cambridge: CUP, 2013), s. 13–31.

Hagiografia a historiografia (opracowania ogólne):

S. Efthymiadis, V. Déroche, ‘Greek hagiography in Late Antiquity (Fourth-Seventh Centuries)’, in: S. Efthymiadis (ed.), The Ashgate Research Companion to Byzantine Hagiography, vol. 1: Periods and Places (Farnham: Routledge, 2011), s. 35–94

T.D. Barnes, Early Christian Hagiography and Roman History (Tübingen: Mohr Siebeck, 2010).

T.D. Barnes, ‘Early Christian hagiography and the Roman historian’, in: P. Gemeinhardt, J. Leemans (eds.), Christian Martyrdom in Late Antiquity (300–450 AD). History and Discourse. Tradition and Religious Identity (Götingen: De Gruyter, 2012), s. 15–33.

E. Rizos, ‘Sixth-century Asia Minor through the lens of hagiography: Ecclesiastical power and institutions in city and countryside’, in: I. Jacobs, H. Elton (eds.), Asia Minor in the Long Sixth Century: Current Research and Future Directions (Oxford: Oxbow Books, 2019), s. 45–60.

Inne przydatne opracowania i przekłady tekstów źródłowych:

P. Brown, Kult świętych: Narodziny i rola w chrześcijaństwie łacińskim, przeł.

J. Partyka (Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2007).

E. Dawes, N.H. Baynes, Three Byzantine Saints. Contemporary Biographies (Crestwood, N.Y.: St. Vladimir’s Seminary Press, 1996).

S. Davis, The Cult of Saint Thecla: A Tradition of Women’s Piety in Late Antiquity (Oxford: Oxford University Press, 2001).

S. Destephen, ‘Martyrs locaux et cultes civiques en Asie Mineure’, in: J.C. Caillet, S. Destephen, B. Dumézil, H. Inglebert, Des dieux civiques aux saints patrons (IVe–VIIe siècle) (Paris: éditions A. & J. Picard, 2015): 59–116.

L. Grig, Making Martyrs in Late Antiquity (London: Duckworth, 2004).

J.N.D. Kelly, Hieronim: życie, pisma, spory, przeł. R. Wiśniewski (Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2003).

V. Limberis, Architects of Piety: The Cappadocian Fathers and the Cult of the Martyrs (Oxford, New York: Oxford University Press, 2011).

P. Nowakowski, Inscribing the Saints in Late Antique Anatolia (JJP Supp. 34; Warsaw: Raphael Taubenschlag Foundation, 2018).

H. Podbielski (red.), Literatura Grecji starożytnej, t. 2: Proza historyczna, krasomówstwo, filozofia i nauka, literatura chrześcijańska (Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 2005).

R. Van Dam, Becoming Christian. The Conversion of Roman Cappadocia (Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2003).

E. Wipszycka, R. Wiśniewski, „Hagiografia późnoantyczna”, [w:] E. Wipszycka (red.), Vademecum historyka starożtnej Grecji i Rzymu, t. 3: Źródłoznawstwo czasów późnego antyku (Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999), s. 221–243.

Zakres tematów:

W czasie zajęć będziemy analizować teksty z:

1. dossier świętej Tekli z Seleucji w Izaurii

2. świętego Teodora „Rekruta” („Tirona”) z Euchaita w Poncie,

Szczególny nacisk będzie położony na wykorzystanie hagiografii w warsztacie historyka późnego antyku i wczesnego średniowiecza. Jak i do czego wykorzystać teksty hagiograficzne? Czy hagiografię można traktować jako gatunek historiograficzny, czy wierzyć informacjom o chronologii, postaciach, wydarzeniach, topografii, przedstawionym w tekstach hagiograficznych? Porównując wyniki badań archeologicznych na terenie sanktuarium Teodora w Euchaita z danymi dostarczonymi na jego temat z literatury hagiograficznej, zastanowimy się, czy w swoich interpretacjach archeolodzy nie zasugerowali się przesadnie informacjami ze źródeł literackich.

Inne zagadnienia:

Psychologia świętego, środowiska czy hagiografa – co stoi za diametralnie różnymi sposobami przedstawiania charakteru świętego w tekstach hagiograficznych zaliczanych do tego samego gatunku?

Omówione i praktycznie wykorzystane będą podstawowe narzędzia bibliograficzne i źródłoznawcze hagiografii greckiej i łacińskiej (np. BHG, BHL, CPG, PO, AASS), jak i podstawowe narzędzia z zakresu humanistyki cyfrowej do prowadzenia badań nad hagiografią późnego antyku:

CSLA – The Cult of Saints in Late Antiquity Database http://csla.history.ox.ac.uk/

BHLms (Bibliotheca Hagiographica Latina manuscripta)

http://bhlms.fltr.ucl.ac.be/

BHGms (Blibliotheca Hagiographica Graeca manuscripta)

http://www.labex-resmed.fr/les-manuscrits-hagiographiques?lang=fr

Acta Sanctorum

http://acta.chadwyck.co.uk/

http://www.documentacatholicaomnia.eu/25_90_1643-1925-_Acta_Sanctorum.html

http://bollandin.cluster013.ovh.net/online-resources.php?pg=bollandistdatabases

Pinakes database https://pinakes.irht.cnrs.fr/

Database of Byzantine Book Epigrams https://www.ghentcdh.ugent.be/projects/database-byzantine-book-epigrams-dbbe

CDDGB Database (Database of Datable Greek Book Hand)

https://www.baylor.edu/classics/index.php?id=958431&fbclid=IwAR3p5cnBZau-M0rDTyHL94aNl_X67Vio-u5evKrQLiUknH1kVk0Bi4ptnb4

Digital Atlas of the Roman Empire

https://dare.ht.lu.se/

Metody dydaktyczne:

Zajęcia są poświęcone pracy ze źródłami hagiograficznymi z IV–VIII w. z terenu Anatolii. Studenci samodzielnie przygotowują materiał źródłowy i literaturę przedmiotu przed zajęciami. Następnie w trakcie zajęć, pod kierunkiem prowadzącego, prowadzą analizę krytyczną źródeł z wykorzystaniem wiedzy zbudowanej na podstawie literatury przedmiotu.

Studenci ćwiczą również samodzielne identyfikowanie i opis tekstów hagiograficznych w oparciu o podstawowe narzędzia bibliograficzne i źródłoznawcze hagiografii greckiej i łacińskiej (np. BHG, BHL, CPG, PO, AASS, The Cult of Saints database, bazy danych manuskryptów, np. pinakes database https://pinakes.irht.cnrs.fr/ ).

Teksty literackie związane z sanktuarium świętej Tekli w Seleucji i świętego Teodora w Euchaita będą konfrontowane z interpretacjami wyników badań archeologicznych na terenie sanktuariów, aby pokazać, jak teksty literackie wypływają na rozumienie źródeł materialnych.

Zajęcia wprowadzają elementy humanistyki cyfrowej przez wykorzystanie baz danych o tekstach hagiograficznych i manuskryptach.

Zajęcia wprowadzają elementy epigrafiki późnego antyku/tzw. „epigrafiki chrześcijańskiej”, rzadko realizowanej na typowych kursach epigraficznych.

Zajęcia obejmują elementy translatorium. Do udziału w zajęciach wymagana jest tylko podstawowa znajomość łaciny lub greki (poziom trudności tekstów późnoantycznych jest dużo niższy niż utworów klasycznych zwykle omawianych na lektoratach języków antycznych).

Metody i kryteria oceniania:

Podstawą do zaliczenia ćwiczeń jest obecność na zajęciach: dopuszczalne są trzy nieobecności w semestrze, z czego dwie muszą być odpracowane na dyżurze.

Ocenie podlega aktywny udział w zajęciach.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.