Uniwersytet Warszawski - Centralny System Uwierzytelniania
Strona główna

Nauki pomocnicze historii XIX w. [2900-L-NPH19] Semestr zimowy 2022/23
Ćwiczenia, grupa nr 3

powiększ
plan zajęć przedmiotu
zaznaczono (na zielono) terminy
aktualnie wyświetlanej grupy
To jest strona grupy zajęciowej. Jeśli szukasz opisu przedmiotu, zobacz stronę przedmiotu
Przedmiot: Nauki pomocnicze historii XIX w. [2900-L-NPH19]
Zajęcia: Semestr zimowy 2022/23 [2022Z] (w trakcie)
Ćwiczenia [CW], grupa nr 3 [pozostałe grupy]
Termin i miejsce: Podana informacja o terminie jest orientacyjna. W celu uzyskania pewnej informacji obejrzyj kalendarz roku akademickiego lub skontaktuj się z wykładowcą (nieregularności zdarzają się przede wszystkim w przypadku zajęć odbywających się rzadziej niż co tydzień).
każdy czwartek, 13:15 - 14:45
sala 21
Budynek Pomuzealny jaki jest adres?
Terminy najbliższych spotkań: Daty odbywania się zajęć grupy. Prezentują informacje na podstawie zdefiniowanych w USOS terminów oraz spotkań.
Kliknij w datę by zobaczyć tygodniowy plan z zaznaczonym spotkaniem.
Data i miejsceProwadzący
2022-12-01 13:15 : 14:45 sala 21
Budynek Pomuzealny
2022-12-08 13:15 : 14:45 sala 21
Budynek Pomuzealny
2022-12-15 13:15 : 14:45 sala 21
Budynek Pomuzealny
2022-12-22 13:15 : 14:45 sala 21
Budynek Pomuzealny
2023-01-12 13:15 : 14:45 sala 21
Budynek Pomuzealny
Część spotkań jest ukryta - pokaż terminy wszystkich spotkań.
Liczba osób w grupie: 10
Limit miejsc: 8
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Prowadzący: Aleksandra Kuligowska
Literatura:

Temat 1:

Literatura obowiązkowa:

S. Salmonowicz, Polski wiek XIX, Czasy Nowożytne, t. V (1998), s. 15-28.

Z. Wojtkowiak, Nauki pomocnicze historii najnowszej. Źródłoznawstwo. Źródła narracyjne. Cz. 1. Pamiętnik, tekst literacki, Poznań 2003, s. 17-31.

Literatura uzupełniająca (nieobowiązkowa):

I. Ihnatowicz, Źródła do historii XIX i XX w., Studia Źródłoznawcze. XIX (1974), s. 1-11.

Temat 2:

Literatura uzupełniająca (nieobowiązkowa):

I. Ihnatowicz, A. Biernat, Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003.

Temat 3:

Literatura obowiązkowa:

K. Górski, Neografia gotycka. Podręcznik pisma neogotyckiego XVI-XX w., Warszawa 1978, s. 1-58.

P. Hałuszczak, Niezbędnik genealoga, Mnichowo-Poznań 2012, s. 30-41 i 87-114.

R.T. Prinke, Poradnik genealoga amatora, Warszawa 1992.

W. Dworzaczek, Genealogia, Warszawa 1959, s. 9-36.

Literatura uzupełniająca (nieobowiązkowa):

H. Süβ, Dawne pismo niemieckie. Podręcznik do nauki pisma neogotyckiego, Słubice 2019.

Temat 4:

Źródło:

J. Siestrzyński, O litografii, ok. 1821.

Fotografia J. Siestrzyńskiego (z krótkim życiorysem), dostęp: POLONA

Literatura uzupełniająca (nieobowiązkowa):

J. Sowiński, Polskie drukarstwo, Wrocław 1988.

Z. Kolesar, J. Mrowczyk, Historia projektowania graficznego, Kraków 2018.

A.W. Unger, Wie ein Buch entsteht, Leipzig 1908.

Temat 5:

Literatura obowiązkowa:

W. Żdżarski, Zaczęło się od Daguerre’a. Szkice z dziejów fotografii XIX w., Warszawa 1977.

W. Kemp, Historia fotografii. Od Daguerre’a do Gursky’ego, Kraków 2014, s. 11-51.

D. Jackiewicz, Fotografowie Warszawy. Karol Beyer 1818-1877, Warszawa 2012.

L. Machnik, Fotografie powstańców styczniowych, Wrocław 2002.

A. Barzycka, Fotografia jako źródło historyczne. Wybrane problemy, Historyka t. 36 (2006), s. 105-117.

Literatura uzupełniająca (nieobowiązkowa):

Z. Harasym, Stare fotografie. Poradnik kolekcjonera, Warszawa 2012.

I. Płażewski, Dzieje polskiej fotografii 1839-1939, Warszawa 2003.

Z. Bajka, Historia mediów, Kraków 2008.

Temat 6:

Literatura obowiązkowa:

A. Słomkowska, Prasa rządowa Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego (1807-1838), Warszawa 1969, s. 36-94 i 136-175.

J. Kostecki, M. Tobera, Prasa Królestwa Polskiego w opinii władz cenzury rosyjskiej (1901-1914). Dokumenty, Warszawa 2013, s. 31-45.

E. Kozłowski, Tajna prasa powstania styczniowego. Próba zarysu historyczno-ideologicznego (lata 1861-1862), Zeszyty Prasoznawcze nr 3 (1963), s. 3-17.

F. Łasiewicki, Pamiętniki woźnego cenzury, Toruń 1995.

M. Karpińska, „Drukowane piśmiennictwo dnia codziennego”- druki ulotne w warsztacie historyka, w: M. Karpińska (red.), Druki ulotne w procesie komunikacji społecznej w XIX wieku (do 1918 roku), s. 7-13.

A. Markowski, Ulotka w systemie komunikacji antypropagandowej. Mechanizmy kształtowania wyobrażeń społecznych w Królestwie Polskim na przełomie XIX i XX w., w: M. Karpińska (red.), Druki ulotne w procesie komunikacji społecznej w XIX wieku (do 1918 roku), s. 107-122.

Literatura uzupełniająca (nieobowiązkowa):

J. Adamczyk, Początki produkcji czasopiśmienniczej, Prasoznawstwo, nr 2 (1956), s. 45-115.

M. Szostakowska, Prasa codzienna Prus Wschodnich od XVII do połowy XX w., Toruń 2007.

D. Zawadzka, Lelewel prasowy, Warszawa 2018.

A. Słomkowska, Dziennikarze warszawscy, Warszawa 1974.

D. Kamisińska, Grafika polskich tygodników ilustrowanych drugiej połowy XIX wieku, Rocznik Historii Prasy Polskiej, T. XVIII (2015), s. 40-73.

Z. Bajka, Historia mediów, Kraków 2008.

Temat 7:

Źródło:

A. Fredro, Pan Jowialski, wybrane wydanie.

Literatura obowiązkowa:

J. Stempowski, Pan Jowialski i jego spadkobiercy, w: tegoż, Pamiętnik teatralny trzeciej klasy i inne szkice, Wrocław 1999, s. 78-138.

S. Goszczyński, Nowa epoka poezji polskiej. Francuszczyzna, w: Dzieła zbiorowe Seweryna Goszczyńskiego, wydał Z. Wasilewski, Lwów 1911, s. 299-323.

W. Weintraub, Komedia o humorystach: „Pan Jowialski”, Pamiętnik Literacki: czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej, nr 70/4 (1979), 23-42.

Literatura uzupełniająca (nieobowiązkowa):

W. Natanson, Sprawa „Jowialskiego”, w: tegoż, Sekrety fredrowskie, Warszawa 1981, s.97-103.

B. Lasocka, Aleksander Fredro, Drogi życia, Warszawa 2001.

S. Schnür Pepłowski, Z papierów po Fredrze: przyczynek do biografii poety, Kraków 1899.

A. Fredro, Uwagi o postępach demoralizacji w Galicji, o jej przyczynie i sposobach zaradzenia, w: A. Fredro, Pisma polityczno-społeczne ; Aneksy, Warszawa 1980, s. 85-92.

S. Pigoń, O „filozofii” Pana Jowialskiego, w: tegoż, W pracowni Aleksandra Fredry, Warszawa 1956, s. 149-195.

S. Pigoń, Ze studiów nad Fredrą, w: Poprzez stulecia. Studia z dziejów literatury i kultury, opr. J. Maślanka, Warszawa 1985, s. 125-185.

Temat 8:

Źródło:

Fragmenty z listów Chopina, w: J.M. Smoter, Spór o „listy” Chopina do Delfiny Potockiej, Kraków, 1976, s. 165-221.

Literatura obowiązkowa:

A. Całek, Nowa teoria listu, Kraków 2019, s. 53-86 i 141-172

J.M. Smoter, Spór o „listy” Chopina do Delfiny Potockiej, Kraków, 1976, s. 15-158.

Literatura uzupełniająca (nieobowiązkowa):

K. Kobylańska, Korespondencja Fryderyka Chopina z rodziną, Warszawa 1972.

P. Szumiński, Chopin i Potocka. Awantura o miłosną korespondencję, Warszawa 2005.

Temat 9:

Literatura obowiązkowa:

L. Błążejczyk-Majka, Rola metod statystycznych w badaniach nad historią gospodarczą, w: T. Janicki (red.), Historia gospodarcza. Problemy i metody,

M. Okólski, Demografia. Podstawowe pojęcia procesy i teorie w encyklopedycznym zarysie, Warszawa 2005.

H. Kurowska, Gubin i jego mieszkańcy. Studium demograficzne XVII-XIX w., Zielona Góra 2010 (wybrane fragmenty)

Temat 10:

Literatura obowiązkowa:

A. Janiak-Jasińska, aby wpadło w oko… O reklamie handlowej w Królestwie Polskim w początkach XX w., Warszawa 1998.

J. Bralczyk, Język na sprzedaż, Warszawa 1998, s. 7-17.

A. Biernat, S. Gawlas, Źródła epigraficzne do historii XIX wieku: napisy nagrobne cmentarza Powązkowskiego w Warszawie, Studia Źródłoznawcze, T. 19 (1974), s. 169-195.

Literatura uzupełniająca (nieobowiązkowa):

I. Ihnatowicz, Człowiek, informacja, społeczeństwo, Warszawa 1989.

Temat 11:

Literatura obowiązkowa:

M. Baranowska, Pocztówka jako wyraz wyobraźni masowej, w: Problemy wiedzy o kulturze

M. Baranowska, Wyobraźnia pocztówki, Wiedza i Życie, nr 12 (1977), s. 8-16.

J. Chutkowski, Pocztówka w praktyce historyka-regionalisty, Filokartysta, nr 1 (1997), s. 6-7.

P. Banaś, Karta pocztowa jako przedmiot badań, w: P. Banaś (red.) Aksjosemiotyka karty pocztowej, Wrocław 1993, s. 5-15.

I. Zaucha, Geneza i historia karty pocztowej. Problemy prawne i techniczne, w: P. Banaś (red.) Aksjosemiotyka karty pocztowej, Wrocław 1993, s. 63-75.

K. Walter, Świat widokówki ok. roku 1900. Znaczenie i funkcje masowego medium wizualnego, w: P. Banaś (red.) Aksjosemiotyka karty pocztowej II, Wrocław-Warszawa 2004, s. 21-27.

J. Jackowski, Cenzura pocztówek pod zaborem rosyjskim w latach 1894-1915, w: P. Banaś (red.) Aksjosemiotyka karty pocztowej II, Wrocław-Warszawa 2004, s. 83-96.

Literatura uzupełniająca (nieobowiązkowa):

E.J. Evans, A social History of Britain in Postcards 1870-1930, London-New York 1980.

R. Jaworski (red.), „Wem gehӧrt Polen?“. Propaganda Postkarten aus dem Ersten Weltkrieg, Wien 2018.

J. Kotłowski, Dawne pocztówki. Historia, ikonografia, kolekcjonerstwo, Warszawa 1998.

Z. Szota, Secesja na karcie pocztowej, Katowice 2008.

T. Danecka, Pocztówkowy ideał piękna kobiecego, w: P. Banaś (red.) Aksjosemiotyka karty pocztowej, Wrocław 1993, s. 231-248.

J.A. Chrościcki, Ilustrowane druki ulotne, w: P. Banaś (red.) Aksjosemiotyka karty pocztowej, Wrocław 1993, s. 49-62.

A. Sobota, Fotograficzne karty pocztowe, w: P. Banaś (red.) Aksjosemiotyka karty pocztowej II, Wrocław-Warszawa 2004, s. 127-136.

Temat 12:

Literatura obowiązkowa:

I. Turowska-Bar, Polskie kalendarze XIX wieku, Łódź 1967.

Temat 13:

Literatura obowiązkowa:

J. Kowalczyk, Kazimierz Stronczyński i jego dzieło o inwentaryzacji zabytków, w: Kazimierza Stronczyńskiego opisy i widoki zabytków w Królestwie Polskim (1844-1855), Tom I Ogólne sprawozdania delegacji, oprac. J. kowalczyk, Warszawa 2009, s. 279-371.

J. Kowalczyk, Starożytnicy warszawscy połowy XIX wieku i ich rola w popularyzacji zabytków ojczystych, w: J. Maternicki (red.) Edukacja historyczna społeczeństwa polskiego w XIX w., Warszawa 1981, s. 157-202.

S. Kuczyński, Kazimierz Stronczyński jako sfragistyk i heraldyk, w: J. Piniński (red.), Kazimierz Stronczyński. Numizmatyk, sfragistyk i inwentaryzator zabytków, Piotrków Trybunalski 1983, s. 23-37.

S. Suchodolski, Kazimierza Stronczyńskiego metody badania monet wczesnośredniowiecznych, w: J. Piniński (red.), Kazimierz Stronczyński. Numizmatyk, sfragistyk i inwentaryzator zabytków, Piotrków Trybunalski 1983, s. 7-11.

J. Frycz, Restauracja i konserwacja zabytków architektury w Polsce w latach 1795-1918, Warszawa 1975.

Literatura uzupełniająca (nieobowiązkowa):

J. Kostrzewski, Dzieje polskich badań prehistorycznych, Poznań 1949.

Zakres tematów:

1. Wprowadzenie do epoki.

Zagadnienia:

-periodyzacja dziejów nowożytnych i cezury czasowe XIX wieku w dziejach Polski i powszechnych.

-przedmiot nauk pomocniczych historii XIX wieku.

2. Podstawowe źródła i czasopisma do XIX wieku.

Zagadnienia:

-czasopisma naukowe dotyczące historii XIX wieku.

-bibliografia historii Polski.

-biblioteki cyfrowe – techniki wyszukiwania źródeł i literatury przedmiotu do XIX wieku.

3. Neografia gotycka w badaniach genealogicznych.

Zagadnienia:

-pojęcie pisma neogotyckiego i etapy jego kształtowania

-pismo neogotyckie w XIX wieku

-genealogia jako nauka pomocnicza historii

-księgi metrykalne jako źródło do badań genealogicznych

-próba odczytu neogotyckich ksiąg metrykalnych z XIX wieku

4. Litografia i inne sposoby zwielokrotniania w technikach drukarskich.

Zagadnienia:

-litografia: historia i technika

-J. Siestrzyński jako litograf

5. Od dagerotypu do fotografii.

Zagadnienia:

-wynalazek Daguerre’a

-różne techniki (dagerotypia, kalotypia, proces koloidowy)

-fotografia jako źródło historyczne

-gatunki fotografii – propozycje i problemy

-fotomontaż i retusz

-fotografia jako zapis obrazu rzeczywistości?

-albumy fotograficzne

-analiza wybranych fotografii

6. Prasa jako źródło historyczne do badań historii XIX wieku.

Zagadnienia:

-wiadomości prasowe jako źródło historyczne

-funkcje prasy: kształtowanie i odzwierciedlanie opinii publicznej w różnych systemach społecznych

-gatunki prasowe – propozycje i problemy

-krytyka zewnętrzna gazety (prasa konspiracyjna, organ ugrupowania politycznego, czas, autor, miejsce powstania gazety)

-cenzura prasowa

-druki ulotne

7. XIX-wieczna beletrystyka jako źródło historyczne.

Zagadnienia:

-czy fikcja literacka może być źródłem historycznym?

-powieści z kluczem jako przekaz quasi-pamiętnikarski

-utwór literacki a osobowość autora (autopsja i sugestia autorska)

8. Epistolografia w badaniach nad XIX wiekiem.

Zagadnienia:

-definicja listu (list jako gatunek literacki)

-autoprezentacja i autokreacja w liście

-list jako źródło historyczne – problemy autentyczności i wiarygodności

-analiza listów Chopina i Delfiny Potockiej

9. Źródło statystyczne w badaniach nad XIX w.

Zagadnienia:

-rola metod statystycznych w badaniach nad społeczeństwem XIX w.

-wnioskowanie statystyczne: wady i zalety

-analiza wybranych źródeł

10. Początki kultury masowej: komunikacja społeczna w XIX wieku (2 zajęcia).

Zagadnienia:

-kultura masowa jej powstawanie i elementy

-reklama: jej wizualne elementy, środki perswazji, przedmiot reklamy

-oleodruki jako źródło do historii mieszczaństwa

-chromolitografia

-epigrafika nagrobna – przekaz wizualny a możliwości badania struktur społecznych

11. Pocztówki jako wyraz masowej wyobraźni.

Zagadnienia:

-historia karty pocztowej

-wokół definicji pocztówki, rodzaje pocztówek

-poczta i jej rodzaje

-pocztówka jako środek komunikacji: reklama, propaganda, zakodowane informacje itp.

-albumy pocztówkowe

-analiza pocztówek na przykładzie wybranych przez studentów edycji

12. Kalendarze XIX-wieczne.

Zagadnienia:

-pojęcie i zastosowanie kalendarzy w XIX wieku

-analiza wybranych przez studentów kalendarzy XIX-wiecznych

13. U progu nauk pomocniczych historii. Antykwaryści i zbieracze starożytności w XIX wieku.

-zbieracze, kolekcjonerzy, uczeni

-początki warsztatu badawczego historyka

Metody dydaktyczne:

Szczegółowa analiza źródeł w oparciu o:

-warsztat badawczy historyka

-wiedzę na temat kontekstu historycznego, do którego przynależy źródło, zdobytą na podstawie przeczytanych lektur.

Dyskusja dotycząca wymienionych zagadnień na podstawie zawartej w sylabusie literatury przedmiotu.

Dyskusja nad prezentacjami, przygotowanymi przez studentów na temat wybranych zagadnień.

Inne: analiza przypadków, praca w grupach, wizyta w instytucji biblioteczno-muzealnej

Metody i kryteria oceniania:

Warunkami zaliczenia są: obecność na zajęciach i wykazanie się stosowną wiedzą, wyniesioną z lektury opracowań (lista lektur w sylabusie).

Ocena uzależniona będzie od aktywności na zajęciach oraz przygotowanej prezentacji. Możliwe jest przygotowanie dodatkowej pracy (np. omówienie dodatkowej lektury) dla osób chcących podnieść ocenę z przedmiotu.

Możliwa jest jedna nieusprawiedliwiona nieobecność. Kolejne należy odrobić na dyżurze.

Jeżeli student będzie więcej niż trzy razy nieobecny na zajęciach spowoduje to skreślenie z przedmiotu.

Uwagi:

dr Aleksandra Kuligowska

Prowadzący zajęcia zastrzega sobie możliwość zmian w sylabusie, w tym co do kolejności realizowanych tematów. Niektóre tematy mogą być realizowane na dwóch zajęciach.

Tematy oraz literatura przedmiotu będą zamieszczone na platformie Kampus.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.
Krakowskie Przedmieście 26/28
00-927 Warszawa
tel: +48 22 55 20 000 https://uw.edu.pl/
kontakt deklaracja dostępności USOSweb 6.8.0.0-7 (2022-11-16)