Uniwersytet Warszawski - Centralny System Uwierzytelniania
Strona główna

Wstęp do etnologii i antropologii kulturowej 2

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3102-LWEA2
Kod Erasmus / ISCED: 14.7 Kod klasyfikacyjny przedmiotu składa się z trzech do pięciu cyfr, przy czym trzy pierwsze oznaczają klasyfikację dziedziny wg. Listy kodów dziedzin obowiązującej w programie Socrates/Erasmus, czwarta (dotąd na ogół 0) – ewentualne uszczegółowienie informacji o dyscyplinie, piąta – stopień zaawansowania przedmiotu ustalony na podstawie roku studiów, dla którego przedmiot jest przeznaczony. / (0314) Socjologia i kulturoznawstwo Kod ISCED - Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia (International Standard Classification of Education) została opracowana przez UNESCO.
Nazwa przedmiotu: Wstęp do etnologii i antropologii kulturowej 2
Jednostka: Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej
Grupy: I rok studiów licencjackich
Punkty ECTS i inne: 5.00 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.

zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Założenia (opisowo):

Przedmiot propedeutyczny

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Wykład dostarcza wiedzy o rozwoju dyscypliny etnologia/ antropologia kulturowa od połowy XX w. do drugiej dekady wieku XXI.

Pełny opis:

Wykład prezentuje rozwój podejścia antropologicznego do zjawisk i procesów kulturowo-społecznych od połowy XX w. do drugiej dekady wieku XXI. Informując o założeniach teoretycznych, stosowanych pojęciach, badaniach terenowych i ważniejszych publikacjach prowadzi studenta przez historię dyscypliny pokazując współgranie ujęć naukowych z dynamicznie zmieniającą się rzeczywistością.

Kolejne wykłady rozpoczynają wypowiedzi studentów dotyczące potocznych znaczeń pojęć takich jak fenomen (zjawisko), proces, kapitał, habitus itp., które następnie zostaną skonfrontowane z naukowym zastosowaniem i akademicką wykładnią tych kategorii

Wykład 1 prezentuje fenomenologiczne podejście do kultury; wprowadza terminy Mircea Eliadego: teofania, hierofania, kratofania, illud tempu, axis mundi, sacrum-profanum; eliadowską koncepcję mitu oraz wartościowania przestrzeni i czasu; ukazuje wpływ idei fenomenologicznych na polskich etnologów: Cezarię Baudouin de Courtenay Ehrenkreutz Jędrzejewiczową (interpretacja apokryfu o Św. Cecylii) i Zbigniewa Benedyktowicza (stereotypy o obcych) oraz socjologiczną recepcję myśli fenomenologicznej w postaci socjologii wiedzy Alfreda Shutza i Społecznego tworzenia rzeczywistości Petera Bergera i Thomasa Luckmana.

Wykład 2 pokazuje ujęcia akcjonistyczne w antropologii brytyjskiej: procesualne podejście Victora Turnera i jego koncepcję dramatów społecznych w afrykańskiej społeczności Ndembu; szkołę manchesterską Maxa Gluckmana i ich badania w pasie miedzionośnym w Rodezji (Zambii), tranzakcjonizm Frederika Bartha i akcjonistyczne teorie gry George’a Baileya. Wykład uzupełniają informacje o amerykańskiej antropologii marksistowskiej (Jonathan Friedman, Richard Lee) i materializmie Marvina Harrisa.

2. Wykład 3 relacjonuje rozwój myśli kulturalistycznej w antropologia amerykańskiej rozpoczynając od projektu Talcotta Parsonsa wyznaczającego nowe miejsce antropologii w amerykańskich naukach społecznych; poprzez badania nad systemem pokrewieństwa Davida Schneidera; aż po koncepcję mito-praktyki Marshalla Sahlinsa i jego polemikę z Gananthem Obeyesekere.

Wykład 4 prezentuje antropologię interpretatywną Clifforda Geertza inspirowaną hermeneutyką gadamerowską; wprowadza koncepcje opisu gęstego, badacza nieprzezroczystego, badania rozumianego w kategoriach dialogu (rozmowy) ilustrowane przykładami z publikacji Geertza.

Wykład 5 opisuje zwrot literacki w antropologii amerykańskiej i pojawienie się antropologii refleksyjnej jako odpowiedzi na prądy postmodernistyczne w humanistyce; pokazuje nowe krytyczne podejście do fundamentalnej dla antropologii kategorii kultura i nowe sposoby budowania autorytetu antropologicznego (James Clifford, Paul Rabinow, George E. Marcus, Vincent Crapanzano, Renato Rosaldo i inni).

Wykład 6 pokazuje europejską recepcję amerykańskiej antropologii postmodernistycznej owocującą pogłębioną refleksją nad procesem badań terenowych oraz tekstualizacji terenowych doświadczeń (Kirsten Hastrup, Perle Mohl, Jonas Frykman, Orvar Lofgren, Ulf Hannerz).

Po Wykład 7 powraca do lat siedemdziesiątych we francuskiej myśli społecznej pokazując przejście od strukturalizmu do post-strukturalizm na przykładzie rozwoju naukowego Pierre’a Bourdieu zaczynającego od strukturalnej analizy domu kabylskiego, a następnie wprowadzającego do języka nauk społecznych tak kluczowe pojęcia jak habitus, kapitał kulturowy, przemoc symboliczna oraz teoria praktyki. Wykład 8 kontynuuje rozważania o francuskiej myśli post-strukturalistycznej prezentując inspirujące antropologów idee Michela Foucault: archeologia/genealogia wiedzy, badanie dyskursów, koncepcja wiedzy/władzy i rządomyślność.

Wykład 9 kontynuuje wywód o myśli francuskiej wprowadzając koncepcję nie-miejsc Marca Augé; pojęcie użytkowania Michela de Certeau i jego tezę o aktywnej konsumpcji (strategiach producentów i taktykach konsumentów); ideę symulakrum oraz pojęcie hiperrzeczywistości Jeana Baudrillarda.

Wykład 10 ukazuje rozwój idei konstruktywizmu rozpoczynając od psychologicznych rozważań o konstruowaniu tożsamości (Jacques Lacan, Franc Fanon, Eric Ericson) po wpływ konstruktywizmu na definiowanie tożsamości narodowych (Benedict Anderson, Eric Hobsbawm, Ernest Gellner, Krzysztof Pomian i inni), regionalnych (Eric Hobsbawm) i lokalnych (Anthony Cohen).

Wykład 11 kontynuując nastawienie konstruktywistyczne opisuje rozwój refleksji dotyczącej płci kulturowej ukazując wpływ płci badacza na dostrzeganie zjawisk kulturowych (Anette Weiner), proces przechodzenia od strukturalistycznych opozycji kreślonych (m. in. przez Sherry Ortner) do ich dekonstrukcji (Henrietta Moore, Marilyn Strathern, Judith Okeley) i nowszych podejść do kwestii płci i ciała (Lila Abu Lughod, Pnina Werbner i inne).

Wykład 12 pokazuje konstruktywistyczne podejście do badań nad Orientem widoczne w książce Edwarda Saida z 1978 r. oraz w publikacjach Timothy Mitchella, Lili Abu-Lughod, Dipesha Chakrabarty’ego, Homi’ego Bhabhy, Achille Mbembe i Arjuna Appadurai.

Wykład 13 przedstawia antropologiczną krytykę dyskursu rozwojowego Arthuro Escobara, Jamesa Fergusona będącą krytycznym podejściem do teorii rozwojowych takich jak teoria Rostowa z l. 60 czy koncepcja Systemu - świata Emmanuela Wallensteina, a przede wszystkim do inspirowanych nimi praktyk wdrażanych przez światowe agencje rozwoju.

Wykład 14 stanowi wprowadzenie w antropologię środowiska rozwijającą się od nowogwinejskich badań Roya Rapaporta, przez koncepcje Tima Ingolda, do amazońskich badań Philipa Descoli, aż po ideę perspektywizmu Eduardo Vieirosa de Castro.

Wykład 15 objaśnia definicję globalizacji w ujęciu antropologicznym Teda Lewellena, prezentuje teorię dysjunktywnych przepływów Ajruna Appadurai; opisuje wybrane aspekty tego procesu na przykładzie monografii takich jak Friction. Ethnography of global connections Anny Lowenhaupt Tsing.

Literatura:

Podstawowe podręczniki:

Alan Barnard, Antropologia, Warszawa 2006.

Fredrik Barth, Andre Gingrich, Robert Parkin, Sydel Silverman, Antropologia. Jedna dyscyplina, cztery tradycje: brytyjska, niemiecka, francuska i amerykańska, Kraków 2007

Thomas Hylland Ericksen, Małe miejsca, wielkie sprawy. Wprowadzenie do antropologii społecznej i kulturowej, Warszawa 2009.

Adam Kuper, Kultura. Model antropologiczny, Kraków 2005

Adam Kuper, Wymyślanie społeczeństwa pierwotnego, Kraków 2009.

Adam Kuper, Między charyzmą a rutyną. Antropologia brytyjska 1922-1982, Łódź 1987.

Malewska-Szałygin Anna, Nieprzemijający urok monografii terenowych, w: Antropolog wobec współczesności, Warszawa 2010, s. 52-62. Dostępny na http://www.cyfrowaetnografia.pl

Opracowania uzupełniające:

Wojciech J. Burszta, Antropologia kultury. Tematy, teorie, interpretacje, Poznań 1998;

Słownik etnologiczny. Terminy ogólne, red. Z. Staszczak, Warszawa-Poznań 1987;

A. Waligórski, Antropologiczna koncepcja człowieka, Warszawa 1973;

Antropologia społeczna Bronisława Malinowskiego, red. M. Flis i A. Paluch, Warszawa 1985;

Metody w etnologii, red. J. S. Wasilewski, L. Stomma Warszawa 1981;

Agnieszka Chwieduk, Adam Pomieciński, Wprowadzenie: francuska antropologia kulturowa: tradycja, kierunki i kontynuacje, w: Francuska antropologia kulturowa wobec problemów współczesnego świata, Warszawa 2008.

Robert Deliege, Historia antropologii, Warszawa 2011.

Efekty uczenia się:

Student uzyskuje wiedzę o:

- procesie rozwoju dyscypliny,

- związkach dyscypliny z naukami humanistycznymi i społecznymi:

- założeniach teoretycznych kolejnych szkól

- wypracowanych przez nie pojęciach – narzędziach analizy;

- stawianych pytaniach badawczych;

- prowadzonych badaniach terenowych i stosowanych technikach badań

- publikacjach związanych z danym kierunkiem teoretycznym.

Student umie:

- włączać się do dyskusji prowadzonych na forum całej grupy zajęciowej.

- dyskutować w małej grupie studentów (4-5 osób) by następnie przedstawić wyniki tej "burzy mózgów"wszystkim uczestnikom wykładu.

- zrekapitulować w formie pisemnej wiedzę uzyskaną na wykładzie.

Metody i kryteria oceniania:

Warunkiem zaliczenia Wstępu do Etnologii i Antropologii Kulturowej jest obecność na wykładach.

Dozwolone są 2 nieobecności nieusprawiedliwione, pozostałe nieobecności należy usprawiedliwić.

Każdy semestr wykładu kończy się egzaminem pisemnym w formie testu otwartego sprawdzającego stopień przyswojenia treści podawanych na wykładzie i zawartych w zalecanych podręcznikach. Test jest zaliczony, gdy student poprawnie udzieli odpowiedzi na połowę pytań. Na każdą z omawianych szkół przypadają 3 pytania: dwa dotyczą założeń teoretycznych, pojęć, pytań badawczych, a jedno informacji konkretnych jak np. tytuł publikacji, miejsce prowadzenie badań itp.

W uzasadnionych, wyjątkowych sytuacjach egzamin może zostać przeniesiony na platformę Kampus.

Praktyki zawodowe:

Brak

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2023/24" (w trakcie)

Okres: 2024-02-19 - 2024-06-16
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Anna Malewska-Szałygin
Prowadzący grup: Anna Malewska-Szałygin
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2024/25" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2025-02-17 - 2025-06-08
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Anna Malewska-Szałygin
Prowadzący grup: Anna Malewska-Szałygin
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.
Krakowskie Przedmieście 26/28
00-927 Warszawa
tel: +48 22 55 20 000 https://uw.edu.pl/
kontakt deklaracja dostępności mapa serwisu USOSweb 7.0.4.0-3 (2024-06-10)