Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Ciągłość i zmiana ustrojowa w systemie politycznym

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2102-L-D6CIZU-US Kod Erasmus / ISCED: 14.1 / (0312) Politologia i wiedza o społeczeństwie
Nazwa przedmiotu: Ciągłość i zmiana ustrojowa w systemie politycznym
Jednostka: Instytut Nauk Politycznych
Grupy: Nauki Polityczne - DZIENNE I STOPNIA 6 semestr 3 rok - przedmioty wszystkie
Punkty ECTS i inne: 2.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Skrócony opis:

Przedmiot obejmuje problematykę różnych mechanizmów zmian ustrojowych na świecie i w Europie Środkowo-Wschodniej ze szczególnym uwzględnieniem przypadków Polski, Czech, Słowacji, Węgier i Rosji jako reprezentatywnych dla określonych modeli przemian.

Pełny opis:

Przedmiot obejmuje następującą szczegółową problematykę:

1-2. Istota problematyki przedmiotu i podstawowe pojęcia: ustrój polityczny państwa, ciągłość i zmiana ustrojowa, ewolucja i rewolucja a ustrój państwa. Transformacja ustrojowa jako jedna z płaszczyzn transformacji systemowej (obok gospodarczej i społecznej). Europa Środkowo-Wschodnia: próba zdefiniowania istoty regionu w oparciu o różne kryteria (np. historyczne, geopolityczne, gospodarczo-społeczne).

3. Przypadki transformacji ustrojowej na zachodzie Europy: casus Hiszpanii (od autorytaryzmu do demokracji) i Włoch (transformacja w ramach systemu demokratycznego).

4-5. Przesłanki transformacji ustrojowej w państwach Europy Środkowo-Wschodniej: 1) przesłanki geopolityczne (wyścig zbrojeń, wojna w Afganistanie itd.), 2) reformy podejmowane przez reżimy autorytarne (reformy Gorbaczowa w ZSRR, zmiany w latach 80. w Polsce), 3) kryzys gospodarczy, 4) powstanie ośrodków opozycyjnych, 5) konflikty narodowościowo-etniczne.

6-7. Modele zapoczątkowania procesu transformacji ustrojowej: 1) model „okrągłostołowy” bez użycia przemocy: Polska, Węgry, Czechosłowacja, 2) model rewolucyjny: Rumunia, 3) model związany z rozpadem państwa złożonego: ZSRR, Jugosławia.

8-9. Proces przygotowania i uchwalenia demokratycznych konstytucji: 1) model polski – konstytucja okresu przejściowego i poszukiwanie kompromisu konstytucyjnego, 2) model czeski i słowacki – konstytucja od podstaw dla nowopowstałych niepodległych państw, 3) model rosyjski – rozwiązanie siłowe kryzysu politycznego i arbitraż suwerena, 4) model węgierski – reforma i adaptacja.

10-11. Zasady i wartości nowych porządków konstytucyjnych: 1) nowe konstytucje – tradycja czy recepcja obcych wzorów?, 2) systemy rządów, 3) prawa i wolności człowieka i obywatela w ujęciu formalnym i w praktyce ustrojowo-politycznej, 4) problem trwałości i stabilności konstytucji.

12-13. Problem przywództwa w procesie transformacji ustrojowej. Rola głowy państwa i szefa rządu w państwach Europy Środkowo-Wschodniej: 1) przywództwo a procesy transformacyjne, 2) modele głowy państwa (normy prawno-konstytucyjne i styl prezydentury) na przykładzie rosyjskim, polskim i czeskim, 3) pozycja szefa rządu: casus polski i węgierski. Funkcje i kompetencje konstytucyjne a przywództwo polityczne premiera.

14-15. Systemy partyjne Europy Środkowo-Wschodniej w procesie transformacji ustrojowej.

Literatura:

W. Sokół, Transformacja ustrojowa państw Europy Środkowej i Wschodniej – próba bilansu, [w:] W. Sokół, M. Żmigrodzki (red.), Systemy polityczne państw Europy Środkowej i Wschodniej, Lublin 2005 (oraz rozdziały dot. Czech, Rosji, Słowacji, Węgier).

J. Kowalski, Konstytucja Federacji Rosyjskiej a rosyjska i europejska tradycja konstytucyjna, Warszawa-Poznań 2009 (rozdz. V, VIII, X, XI oraz wybrane aneksy).

T. Bodio, Przywództwo polityczne w obliczu wyzwań transformacyjnych, „Studia Politologiczne” 2000, vol. 5

A. Antoszewski, R. Herbut, Systemy polityczne współczesnej Europy, Warszawa 2006.

A. Graczow, Gorbaczow, Warszawa 2003.

A. Czajowski, Michaił Gorbaczow, Borys Jelcyn, Władimir Putin. Rodzaje prezydentury, [w:] L. Rubisz, K. Zuba (red.), Przywództwo polityczne. Teorie i rzeczywistość, Toruń 2004.

T. Słomka, Socjalistyczna demokracja parlamentarna: granice porozumienia ustrojowego w 1989 r., „Studia Politologiczne” 2009, vol. 15.

T. Słomka, Od Okrągłego Stołu do Konstytucji małej 1992, [w:] M. Jabłonowski, S. Stępka, S. Sulowski (red.), Polski rok 1989. Sukcesy, zaniechania, porażki, Warszawa 2009.

J. Zaleśny, Postkomunistyczne państwa Europy Środkowo-Wschodniej wobec wyboru formy rządów (dylematy i płaszczyzny odniesienia), [w:] T. Mołdawa, J. Szymanek (red.), Systemy rządów. Dylematy konstytucyjnej regulacji i praktycznej funkcjonalności, Warszawa 2007.

J.A. Rybczyńska (red.), Europa Środkowo-Wschodnia. Region, państwa i społeczeństwa w czasie transformacji, Lublin 2000.

J. Wawrzyniak, Transformacja systemowa we Włoszech, [w:] Konstytucja i gwarancje jej przestrzegania. Księga pamiątkowa ku czci prof. Janiny Zakrzewskiej, Warszawa 1996.

E. Górski, O demokracji w Hiszpanii (1975-1995), Warszawa 1997 (rozdz. 1, 2, 6).

Konstytucje poszczególnych państw w serii Wydawnictwa Sejmowego.

Seria „Systemy konstytucyjne państw świata”, Wydawnictwo Sejmowe.

Efekty uczenia się:

Wiedza:

1. Student zna pojęcia z zakresu problematyki przedmiotu: ciągłość i zmiana ustrojowa, rewolucja, ewolucja ustrojowa, system i ustrój polityczny, transformacja ustrojowa, Europa Środkowo-Wschodnia.

2. Student zna i rozumie prawidłowości i mechanizmy, które doprowadziły do zmiany ustrojowej w Polsce i innych państwach Europy Środkowo-Wschodniej.

3. Student zna i rozumie proces tworzenia demokratycznego ładu konstytucyjnego.

Umiejętności:

1. Student potrafi formułować problemy badawcze z zakresu ciągłości i zmiany w systemach ustrojowych, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki transformacji ustrojowej w Europie Środkowo-Wschodniej.

2. Student potrafi wyjaśnić rolę konstytucji w tworzeniu nowego ładu ustrojowego w państwach Europy Środkowo-Wschodniej.

3. Student potrafi wykorzystać zdobytą wiedzę w analizie aktualnych wydarzeń mających znamiona zmiany ustrojowej.

Kompetencje:

1. Student potrafi ocenić znaczenie ukształtowanego ustroju demokratycznego dla stanu dzisiejszej państwowości polskiej, czyli państwa prawnego, chroniącego prawa i wolności człowieka i obywatela.

Metody i kryteria oceniania:

Podstawą zaliczenia jest praca semestralna. W zakres oceny wchodzi również obecność na zajęciach oraz bieżące przygotowanie do zajęć.

Praktyki zawodowe:

Nie są wymagane

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2018/19" (zakończony)

Okres: 2019-02-16 - 2019-06-08
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin, 35 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Tomasz Słomka
Prowadzący grup: Tomasz Słomka
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.