Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Epistemologia

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3501-NZ-EP Kod Erasmus / ISCED: 08.1 / (0223) Filozofia i etyka
Nazwa przedmiotu: Epistemologia
Jednostka: Instytut Filozofii
Grupy: Przedmioty obowiązkowe, studia niestacjonarne zaoczne, pierwszego stopnia
Punkty ECTS i inne: 10.00
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Tryb prowadzenia:

mieszany: w sali i zdalnie

Skrócony opis:

Epistemologia to dziedzina filozofii zajmująca się problemami poznania i wiedzy. W jej ramach podejmuje się m.in. pytania o źródła naszych przekonań, przedmiot percepcji, sposoby uzasadniania przekonań, strukturę uzasadniania, możliwość zdobycia jakiejkolwiek wiedzy (problem sceptycyzmu), granice poznania, naturę wiedzy i prawdy. Wykłady poświęcone będą omówieniu najważniejszych problemów i dyskusji epistemologicznych. Cykl wykładów uzupełniony będzie o materiały do samodzielnej lektury, zamieszczone na platformie internetowej, oraz o teksty źródłowe, analizowane wspólnie na ćwiczeniach.

Pełny opis:

Wykład poświęcony będzie najważniejszym problemom i dyskusjom z zakresu współczesnej epistemologii. W jego ramach omówione zostaną następujące zagadnienia:

1. Źródła poznania: bezpośrednie i pośrednie źródła poznania, percepcja i przedmiot percepcji, introspekcja, pamięć, świadectwa innych, rozumowanie; różnice w podejściu filozofii i nauk szczegółowych do problemu percepcji;

2. Analiza pojęcia wiedzy: klasyczna definicja wiedzy, problem Gettiera i wybrane sposoby jego rozwiązania, eksternalizm i internalizm;

3. Sposoby i struktura uzasadniania: sądy a priori i a posteriori, uzasadnianie w naukach formalnych i empirycznych, elementy metodologii nauk przyrodniczych, indukcja i problem indukcji, falsyfikacjonizm i fallibilizm; główne stanowiska w sporze o strukturę uzasadniania: fundamentyzm, koherentyzm, infinityzm;

4. Sceptycyzm: odmiany sceptycyzmu, argumenty sceptyckie i wybrane argumenty antysceptyckie;

5. Pojęcie prawdy: klasyczna, korespondencyjna i semantyczna definicja prawdy, kryterialne koncepcje prawdy, deflacjonizm, epistemiczne koncepcje prawdy;

6. Spór o realizm: różne płaszczyzny sporu realizmu i antyrealizmu, realizm wewnętrzny Putnama i antyrealizm Dummetta;

7. Epistemologia znaturalizowana.

Na ćwiczeniach analizowane będą teksty źródłowe poświęcone wybranym zagadnieniom współczesnej epistemologii, w tym:

1. Źródła poznania: spór o przedmiot percepcji,

2. Analiza pojęcia wiedzy: klasyczna definicja wiedzy, problem Gettiera i wybrane sposoby jego rozwiązania,

3. Sposoby i struktura uzasadniania: elementy metodologii nauk przyrodniczych, indukcja i problem indukcji, falsyfikacjonizm i fallibilizm;

4. Sceptycyzm: argumenty sceptyckie i wybrane strategie antyceptyckie;

5. Pojęcie prawdy: klasyczna, korespondencyjna i semantyczna definicja prawdy;

6. Spór o realizm: realizm wewnętrzny Putnama;

7. Epistemologia znaturalizowana Quine’a.

Literatura:

OD ROKU 2019/20

WYKŁAD

- Ajdukiewicz K., „Zagadnienia i kierunki filozofii”, dowolne wydanie, (część I: Teoria poznania).

- Morton A., „Przewodnik po teorii poznania”, Warszawa: Wydawnictwo Spacja 2002.

- Woleński J., „Epistemologia”, dowolne wydanie.

- Ziemińska R. (red), „Przewodnik po epistemologii”, Kraków: WAM 2013.

Oraz teksty o charakterze podręcznikowym i przeglądowym zamieszczone na platformie internetowej (ich lista zostanie podana na początku roku).

ĆWICZENIA

- J.L. Austin, Zmysły i przedmioty zmysłowe, w: tenże, Mówienie i poznawanie, Warszawa 1993, Wykłady: I-III, V-VI, IX.

- E.L. Gettier, Czy uzasadnione i prawdziwe przekonanie jest wiedzą?, „Principia” I, 1990, s. 93-96.

- R. Ziemińska, Eksternalizm we współczesnej epistemologii, Szczecin 2004, s. 98-109, 134-143.

- C.G. Hempel, Filozofia nauk przyrodniczych, rozdz. 2-3.

- K.R. Popper, Wiedza hipotetyczna. Moje rozwiązanie problemu indukcji, w: tenże, Wiedza obiektywna.

- G.E. Moore, Dowód na istnienie zewnętrznego świata, w: tenże, O metodzie filozoficznej, s. 68-85.

- L. Wittgenstein, O pewności.

- H. Putnam, Mózgi w naczyniu, w: tenże, Wiele twarzy realizmu i inne eseje, s. 295-324.

- A. Tarski, Semantyczna koncepcja prawdy i podstawy semantyki, w: tenże, Pisma logiczno-filozoficzne, Warszawa 1995, t. I, s. 228-282.

- H. Putnam, Wiele twarzy realizmu, w: tenże, Wiele twarzy realizmu i inne eseje, Warszawa 1998, Wykłady I, II, s. 325-369.

- W.v.O. Quine, Epistemologia znaturalizowana, w: tenże, Granice wiedzy i inne eseje.

- H. Putnam, Dlaczego rozumu nie można znaturalizować, w: tenże, Wiele twarzy realizmu i inne eseje, Warszawa 1998, s. 263-293.

DO ROKU 2018/19

Literatura do egzaminu:

Ajdukiewicz K., Zagadnienia i kierunki filozofii, część I (Teoria poznania).

Bertrand Russell, Problemy filozofii.

Woleński J., Epistemologia.

Ziemińska R. (red.), Przewodnik po epistemologii.

Literatura - ćwiczenia

Aktualna lista lektur przedstawiona zostanie na pierwszych zajęciach.

Proponowane teksty to:

I. Analiza pojęcia wiedzy

1. Gettier E.L., Czy prawdziwe uzasadnione przekonanie jest wiedzą?, Is Justified True Belief Knowledge?, “Analysis”, vol. 23 (1963), s. 121-123.

II. Uzasadnianie

2. Ajdukiewicz K., Zagadnienie uzasadniania, w: tenże, Język i poznanie, PWN, Warszawa 1985, t. II, s. 374-383.

3. Chisholm R., Internalizm i eksternalizm, w: tenże Teoria poznania, Daimonion, Lublin 1994.

III. Wiedza naukowa i problem indukcji.

4. Russell B., O indukcji, w: tenże, Problemy filozofii, PWN, Warszawa 1995, rozdz. 6, s. 67-78.

5. Hume D., Badania dotyczące rozumu ludzkiego, rozdz. II-V.

6. Popper K., Logika odkrycia naukowego, Aletheia, Warszawa 2002, rozdz. I-V, s. 21-107.

7. Salmon W.C., Przewidywanie racjonalne.

IV. Wiedza aprioryczna i aposterioryczna

8. Quine W.V.O., Dwa dogmaty empiryzmu, w: tenże Z punktu widzenia logiki. Dziewięć esejów logiczno-filozoficznych, Aletheia, Warszawa 2000, s. 49-75.

9. Kripke S., Nazywanie a konieczność, Aletheia, Warszawa 2002 (wydanie drugie), Wykład I, s. 51-61.

V. Epistemologia jako refleksja nad poznaniem, źródła poznania i problem(y) percepcji.

10. Ayer A.J., Filozofia a poznanie, w: tenże, Problem poznania, PWN, Warszawa 1965, rozdz. 1.

11. Russell B., Zjawisko a rzeczywistość, w: tenże, Problemy filozofii, rozdz. 1.

12. Ayer A.J., Argument z iluzji.

13. Austin J.L., „Zmysły i przedmioty zmysłowe”, w: tenże, Mówienie i poznawanie, PWN, Warszawa 1993, Wykłady II, III, V, IX, X.

VI. Sceptycyzm i argumenty antysceptyckie

14. Moore G. E., Obrona zdrowego rozsądku i Dowód na istnienie zewnętrznego świata w: tenże, O metodzie filozoficznej, Warszawa, s. 16-35 i 68-85.

15. Wittgenstein L., O pewności (fragmenty).

16. Putnam H., Mózgi w naczyniu, w: tenże, Wiele twarzy realizmu i inne eseje, Warszawa: PWN 1998, s. 295-324.

VII. Teorie prawdy.

17. Russell B., Prawda i fałsz, w: tenże, Problemy filozofii, Warszawa: PWN1995, s. 131-142.

18. Tarski A., Semantyczna koncepcja prawdy, w: tenże, Pisma logiczno – filozoficzne, Warszawa: PWN 1995, t. I, s. 228-282.

19. Szubka T., William James versus George Edward Moore: nieudany spór o naturę prawdy, w: „Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria”, R.19; 2010, Nr 4 (76), s. 175-191.

VIII. Realizm i antyrealizm.

20. Nagel T., Widok znikąd, Aletheia, Warszawa 1997, rozdz. V-VI, s. 83-128.

21. Putnam H., Dlaczego świat nie jest wyrobem gotowym, [w:] tenże, Wiele twarzy realizmu i inne eseje, Warszawa: PWN 1998, s. 225-262.

22. Goodman N., Jak tworzymy świat, rozdział I (Słowa, dzieła, światy), Aletheia, Warszawa 1997 , s. 9-32.

IX. Naturalizowanie epistemologii.

23. Quine W.V.O., Epistemologia znaturalizowana, w: tenże, Granice wiedzy i inne eseje, Warszawa 1986, s. 106-125.

24. Popper K.R., Epistemologia bez podmiotu poznającego, w: tenże, Wiedza obiektywna, PWN, Warszawa 1992 , s. 148-176.

Efekty kształcenia:

Nabyta wiedza:

Student po ukończeniu kursu:

- zna podstawową terminologię epistemologiczną,

- ma uporządkowaną wiedzę o głównych stanowiskach epistemologicznych.

Nabyte umiejętności:

Student po ukończeniu kursu:

- rozumie podstawowe problemy i zagadnienia epistemologii,

- poprawnie stosuje poznaną terminologię epistemologiczną,

- umie podać argumenty za i przeciw podstawowym stanowiskom w obrębie współczesnej epistemologii.

Nabyte kompetencje społeczne:

Student po ukończeniu kursu jest otwarty na dyskusję i nowe propozycje rozwiązań problemów.

Metody i kryteria oceniania:

OD ROKU 2019/20

Zajęcia kończą się egzaminem, sprawdzającym przyswojenie materiału z wykładów i tekstów do samodzielnej lektury. Egzamin ma formę pisemną.

Ćwiczenia kończą się kolokwium pisemnym (jedno kolokwium pod koniec każdego semestru). Ocena z ćwiczeń będzie zależała od oceny z kolokwium oraz oceny z aktywności na zajęciach.

DO ROKU 2018/19

Wykład: egzamin.

Ćwiczenia: obecność na zajęciach, aktywny udział w zajęciach, kolokwium na zaliczenie semestru.

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2018/19" (zakończony)

Okres: 2018-10-01 - 2019-06-08
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 36 godzin, 65 miejsc więcej informacji
Wykład, 36 godzin, 65 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Renata Wieczorek
Prowadzący grup: Renata Wieczorek
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Egzamin
Uwagi:

Miejsce i termin odbywania się zajęć - zob. http://www.filozofia.uw.edu.pl/studia-i-i-ii-stopnia/studia-zaoczne/siatki-zajec/

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2019/20" (w trakcie)

Okres: 2019-10-01 - 2020-06-10
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 36 godzin, 60 miejsc więcej informacji
Wykład, 36 godzin, 60 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Joanna Gęgotek
Prowadzący grup: Joanna Gęgotek
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Egzamin
Uwagi:

Terminy i miejsce zajęć - https://filozofia.uw.edu.pl/studia-i-i-ii-stopnia/studia-zaoczne/siatki-zajec/

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.