Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Wiedza o kulturze

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3002-P1A1WK Kod Erasmus / ISCED: 14.7 / (0314) Socjologia i kulturoznawstwo
Nazwa przedmiotu: Wiedza o kulturze
Jednostka: Instytut Kultury Polskiej
Grupy: Minimum programowe specjalności: Literatura i kultura polska w perspektywie europejskiej i światowej
Przedmioty obowiązkowe dla I roku specjalności LiKPwPEiŚ - stacjonarne 1-go stopnia
Wszystkie przedmioty polonistyczne - oferta ILP (3001...) , IJP (3003...) i IPS (3007...)
Punkty ECTS i inne: 4.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Założenia (opisowo):

Przekazanie podstawowej wiedzy na temat głównych nurtów refleksji nad kulturą, głównych pojęć nauk o kulturze oraz wybranych zjawisk kulturowych. Poszerzenie umiejętności rozpoznawania, analizowania i wyjaśniania podstawowych procesów kulturowych.

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Wykład przedstawia główne nurty badań nad kulturą. Stają się one punktem wyjścia dla ukazania szeregu problemów i zjawisk kulturowych, takich jak: opozycja natura – kultura, problematyka sacrum i profanum w kulturze, przemiana form i funkcji rytuałów, rola mitów w budowaniu koncepcji człowieka i świata, magia i religia, stosunek do ciała, wpływ kultury na rozumienie zjawisk biologicznych, jak np. śmierć i narodziny, a także na kształtowanie zjawisk społecznych, np. relacji z innymi ludźmi, czy stosunku do obcych.

Prezentacje te prowadzą do ukazania zależności zachodzących pomiędzy różnymi (czasem zdawałoby się odległymi) zjawiskami kultury i do wskazania prawidłowości kształtujących kulturę. Równocześnie mają na celu zapoznanie z podstawowymi pojęciami dyscypliny.

Wykład stanowi wprowadzenie do szeroko pojętej problematyki nauk o kulturze, a zwłaszcza do antropologii i socjologii kultury oraz etnografii.

To same zagadnienia rozwijane są w ramach ćwiczeń.

Pełny opis:

1. Początki refleksji nad kulturą. Podstawowe pojęcia. Pierwsze artefakty kulturowe, 2 godz.;

2. Pierwsze koncepcje i definicje kultury. Ewolucja pojęcia. Fascynacja człowiekiem poza kulturą. Natura i kultura, 2 godz.;

3. Ewolucjonistyczne koncepcje kultury. Lewis Henry Morgan i Edward Burnett Tylor, 2 godz.;

4. Dyfuzjonistyczne koncepcje kultury. Leo Viktor Frobenius i Franz Boas. Etnocentryzm i relatywizm kulturowy, 2 godz.;

5. Problem szamanizmu we wczesnych i współczesnych badaniach nad kulturą – ewolucja poglądów, 2 godz;

6. Sacrum i profanum w kulturze. Durkheimowska propozycja empirycznych badań nad sacrum i profanum – podstawowe dla niej rozróżnienia świętego i świeckiego czasu i przestrzeni. Wpływ koncepcji Durkheima na inne nurty refleksji nad kulturą, 4 godz;

7. Brytyjscy antropologowie społeczni. Problematyka mitu w badaniach Bronisława Malinowskiego. Wpływ brytyjskich antropologów społecznych na dalszy rozwój badań nad kulturą. Inne koncepcje mitu, 2 godz.;

8. Mity – ich znaczenie dla kultury i życia społecznego. Mityczny bohater jako uosobienie fundamentalnych dla kultury wartości, 2 godz.;

9. Wizje zaświatów i ich związek z koncepcją człowieka, 2 godz.;

10. Magia i religia w refleksji nad kulturą. Podstawowe różnice w strukturze magicznego i religijnego myślenia. Wpływ magii i religii na zachowania i na społeczną organizację, 2 godz.;

11. Ciało w kulturze. Ciało jako wyraz i miernik fundamentalnych dla kultury wartości m.in. demokracji, porządku, moralności, 2 godz.;

12. Znaczenie zabawy w życiu społecznym i kulturze, ludyczne korzenie kultury, „wojna postu z karnawałem”, 2 godz.;

13. Najważniejsze tendencje w rozwoju współczesnej kultury. Główne nurty współczesnych badań nad kulturą, 2 godz.

Literatura:

Ariès Philippe, Człowiek i śmierć, Warszawa 1992

Bataille Georges, Erotyzm, Gdańsk 1999

Burkert Walter, Stwarzanie świętości. Ślady biologii we wczesnych wierzeniach religijnych, Kraków 2006

Caillois Roger, Żywioł i ład, Warszawa 1995

Campbell Joseph, Potęga mitu, Kraków 1994

Citati Pietro, Światło nocy. Wielkie mity w historii ludzkości, Warszawa 2003

De Martino Ernesto, Ziemia zgryzoty, Warszawa 1971

Eliade Mircea, Inicjacja, obrzędy, stowarzyszenia tajemne, Kraków 1997

Gennep, Arnold van, Obrzędy przejścia, Warszawa 2006

Heers Jacques, Święta głupców i karnawały, Warszawa 1995

Hoppál Mihály, Szamani eurazjatyccy, Warszawa 2009

Kerényi Karl, Dionizos. Archetyp życia niezniszczalnego, Kraków 1997

Lévi-Strauss Claude, Smutek tropików, Warszawa 2009

Lurker Manfred, Przesłanie symboli w mitach, kulturach i religiach, Kraków 1994

Montgomery Charles, Bóg Rekin. Wyprawa do źródeł magii, Warszawa 2007

Nola, Alfonso M. di, Tryumf śmierci. Antropologia żałoby, Kraków 2006

Sennett Richard, Ciało i kamień, Gdańsk 1996

Vernant Jean-Pierre, Źródła myśli greckiej, Gdańsk 1996

Wymiary śmierci, pod red. Stanisława Rośka, Gdańsk 2002

Efekty uczenia się:

Po ukończeniu wykładu student dysponuje podstawową wiedzą na temat głównych nurtów refleksji nad kulturą, głównych pojęć nauk o kulturze oraz wybranych zjawisk kulturowych. W związku z tym powinien umieć rozpoznać, zanalizować i wyjaśnić podstawowe procesy kulturowe.

Metody i kryteria oceniania:

Obecność na wykładzie, zaliczenie ćwiczeń. Ocena końcowa jest oceną z ćwiczeń.

Praktyki zawodowe:

Brak

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2020/21" (w trakcie)

Okres: 2020-10-01 - 2021-01-31
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin, 58 miejsc więcej informacji
Wykład, 30 godzin, 58 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Roman Chymkowski, Sara Herczyńska, Justyna Schollenberger, Dorota Sosnowska
Prowadzący grup: Roman Chymkowski, Sara Herczyńska, Justyna Schollenberger
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.