Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Rzeczpospolita w dobie potopu szwedzkiego (1655-1660)

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3104-M3K1-MNAG1-OG Kod Erasmus / ISCED: 08.3 / (0222) Historia i archeologia
Nazwa przedmiotu: Rzeczpospolita w dobie potopu szwedzkiego (1655-1660)
Jednostka: Wydział Historii
Grupy: Doskonalenie kompetencji badacza epok i dziedzin historycznych (Historia, II st., od 2019 r.)
Przedmioty ogólnouniwersyteckie humanistyczne
Przedmioty ogólnouniwersyteckie Instytutu Historycznego
Przedmioty ogólnouniwersyteckie na Uniwersytecie Warszawskim
Przedmioty programu Historia, II st., od 2019 r.
Wykłady historyczne
Zajęcia fakultatywne, studia I stopnia, licencjat (program od 2012)
Punkty ECTS i inne: 2.00
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

fakultatywne
ogólnouniwersyteckie

Założenia (opisowo):

Tematyka wykładów faktycznie obejmuje okres od 1654 r. (początek wojny Rzeczpospolitej z Moskwą) po traktat oliwski w maju 1660 r.

Studenci winni posiadać podstawową wiedzę dotyczącą dziejów Rzeczypospolitej Obojga Narodów w połowie XVII wieku.

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Wykład będzie poświęcony Rzeczypospolitej w dobie potopu szwedzkiego począwszy od rozpoczęcia działań przez siły Karola X Gustawa w 1655 r. po zakończenie tego konfliktu pokojem w Oliwie ( 3 V 1660). Omawiane będą zagadnienia tak związane z działaniami militarnymi, dyplomatycznymi, zniszczeniami wojennymi związanymi z potopem oraz relacjami w tym okresie Rzeczypospolitej z krajami ościennymi ( Brandenburgią, Moskwą, Chanatem Krymskim, Cesarstwem oraz Siedmiogrodem i Kozaczyzną).

Pełny opis:

Studenci będą mogli zaznajomić się z wydarzeniami z lat 1655-1660 dotyczącymi położenia rzeczypospolitej w przededniu najazdu szwedzkiego, załamaniem się państwa polsko-litewskiego w 1655 r. i przyczynami przejścia tak elit jak szlachty na stronę szwedzką w 1655 r., dziejom walk początkowo z siłami szwedzko-brandenburskimi następnie szwedzkimi aż do kampanii pruskiej lat 1659-1660, stanowisku elit politycznych nt. ewentualnych układów ze Szwecją i Moskwą, skutkami tej wyniszczającej wojny dla Rzeczypospolitej w II połowie XVII wieku. Poszczególne zajęcia będą poświęcone następującym zagadnieniom:

-studenci zaznajamiają się z podstawowymi źródłami i literaturą dt. Rzeczypospolitej w dobie potopu szwedzkiego;

-geneza i przyczyny agresji szwedzkiej na Rzeczpospolitą w 1655 r.

-Europa w połowie XVII wieku a Rzeczpospolita i jej pryncypia polityki zagranicznej w dobie powstania B.Chmielnickiego;

-Ujscie i Kiejdany - stanowisko dawnej i współczesnej historiografii;

-znaczenie obrony Jasnej Góry - mit czy rzeczywistość w zmianie postawy stanu szlacheckiego wobec Szwedów;

-bitwa warszawska 1656 r. i jej wpływ na dalsze losy wojny polsko-szwedzkiej;

-rokowania z elektorem brandenburskim Fryderykiem Wilhelmem w 1657 r. - utrata lenna pruskiego, ocena w polskiej historiografii;

-najazd Jerzego Rakoczego księcia siedmiogrodzkiego na Rzeczpospolitą jako pokłosie traktatu w Radnot z XII 1656 r.

-przyczyny wznowienia działań wojennych z Moskwą w 1658 r. - zerwanie porozumienia z Niemieży z 1656 r.

-działania wojenne r.1658 - zmagania Rzeczpospolitej na dwóch frontach z Moskwą i Szwecją;

-powstanie koalicji antyszwedzkiej w latach 1658-1659 ( Brandenburgia, Dania, Austria i Rzeczpospolita);

-plany elekcji vivente rege polskiego dworu i ich przełożenie na relacje z Francją i Austrią

-działania wojenne w 1659 r. w sojuszu z korpusem posiłkowym austriackim na terenie Prus Królewskich;

-sytuacja na Ukrainie wobec upadku hetmana I.wyhowskiego i idei unii hadziackiej;

-ocena traktatu oliwskiego z 3 V 1660 r.- sukces czy porażka.

-skutki potopu szwedzkiego dla Rzeczpospolitej ( militarne, gospodarcze, społeczne ,kulturalne).

Literatura:

J.Wimmer, Wojna polsko-szwedzka 1655-1660, Warszawa 1973.

Polska w okresie drugiej wojny północnej 1655-1660, t.I-III, Warszawa 1957.

J.Wimmer, Wojsko polskie w drugiej połowie XVII wieku, Warszawa 1965.

R.Rybarski, Skarb i pieniądz za Jana Kazimierza, Michała Korybuta i Jana III, Warszawa 1939.

S.Augusiewicz, Działania militarne w Prusach Książęcych w latach 1656-1657, Olsztyn 1999.

A.Borcz, Działania wojenne na terenie ziemi przemyskiej i sanockiej w latach "potopu" 1655-1657, Przemysl 1999.

P.Englund, Niezwyciężony, t.I-II, Gdańsk 2004.

M.Nagielski, Warszawa 1656, Warszawa 2009.

A.Kersten, Stefan Czarniecki, Warszawa 1963.

L.Kubala, Wojna brandenburska i najazd Rakoczego w roku 1656 i 1657, Lwów-Warszawa 1917.

L.Kubala, Wojna szwedzka w roku 1655 i 1656, Lwów 1913.

L.Kubala, Wojny duńskie i pokój oliwski 1657-1660, Lwów 1922.

A.Pernal, Rzeczpospolita Obojga Narodów a Ukraina. Stosunki dyplomatyczne w latach 1648-1659, Kraków 2010.

A.Walewski, Historia wyzwolenia Polski za panowania Jana Kazimierza 1655-1660, Oswięcim 2018.

A.Mączak, W czasach "potopu", Wrocław 1999.

J.Płosiński, Potop szwedzki na Podlasiu 1655-1657, zabrze 2006.

L.Tersmeden, armia Karola X Gustawa - zarys organizacyjny; w: Studia i Materiały do Historii Wojskowosci, t.19/2, Warszawa 1973.

J.Wegner, szwedzi w Warszawie 1655-1657, Warszawa 1936.

P.Kroll, Od ugody hadziackiej do Cudnowa. Kozaczyzna między Rzecząpospolitą a Moskwą w latach 1658-1660, Warszawa 2008.

A.Kersten, Hieronim Radziejowski. Studium władzy i opozycji, Warszawa 1988.

B.Wachowiak, A.Kamieński, Dzieje Brandenburgii-Prus na progu czasów nowożytnych (1500-1701), Poznań 2001.

Efekty uczenia się:

Po zaliczeniu wykładu studenci powinni wykazać się wiedzą dotyczącą relacji rzeczypospolitej z państwami ościennymi w dobie potopu, a w szczególności posiadać wiedzę nt:

-położenia Rzeczpospolitej przed, w trakcie i po zakończeniu zmagań ze Szwecją w połowie XVII wieku;

-wydarzeń militarnych doby potopu;

-relacji dyplomatycznych mających miejsce w tym okresie miedzy Rzeczpospolitą a Cesarstwem, Brandenburgią, Moskwą i Kozaczyzną zaporoską;

-stanowiska elit politycznych i szlachty nt. prowadzenia wojny ze Szwecją oraz Moskwą w ww.okresie;

-wskazać różnice w systemach ustrojowych państw biorących udział w tym konflikcie i skutkach po ich zakończeniu (Dania, Brandenburgia , Polska);

-umieć przedstawić podstawowe źródła i literaturę dt. zmagań Rzeczypospolitej ze Szwecją.

Metody i kryteria oceniania:

wykład będzie połączony z prezentacją najnowszej literatury dotyczącej dziejów Rzeczpospolitej w dobie potopu szwedzkiego; po zakończeniu studenci mogą zadawać pytania dt. poszczególnych wykładów jak i literatury omawianej przez prowadzącego.

Kryterium oceniania: obecność na wykładach oraz test zaliczeniowy na ostatnich zajęciach dla studentów.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2020/21" (w trakcie)

Okres: 2020-10-01 - 2021-01-31
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin, 65 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Mirosław Nagielski
Prowadzący grup: Mirosław Nagielski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Zaliczenie na ocenę
Tryb prowadzenia:

zdalnie

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.