Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Historia starożytna 3006-HST2
Rok akademicki 2019/20
Ćwiczenia, grupa nr 1

powiększ
plan zajęć przedmiotu
zaznaczono (na zielono) terminy
aktualnie wyświetlanej grupy
To jest strona grupy zajęciowej. Jeśli szukasz opisu przedmiotu, zobacz stronę przedmiotu
Przedmiot Historia starożytna 3006-HST2
Zajęcia Rok akademicki 2019/20 (2019) (w trakcie)
Ćwiczenia (CW), grupa nr 1 [pozostałe grupy]
Termin i miejsce:
każda środa, 13:15 - 14:45
sala 118
Budynek dydaktyczny - Krakowskie Przedmieście 1 jaki jest adres?
Terminy najbliższych spotkań:
2020-07-08 13:15 : 14:45 sala 118
Budynek dydaktyczny - Krakowskie Przedmieście 1
2020-07-15 13:15 : 14:45 sala 118
Budynek dydaktyczny - Krakowskie Przedmieście 1
2020-07-22 13:15 : 14:45 sala 118
Budynek dydaktyczny - Krakowskie Przedmieście 1
2020-07-29 13:15 : 14:45 sala 118
Budynek dydaktyczny - Krakowskie Przedmieście 1
Część spotkań jest ukryta - pokaż terminy wszystkich spotkań.
Liczba osób w grupie: 9
Limit miejsc: (brak danych)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Prowadzący: Krystyna Stebnicka, Aleksander Wolicki
Literatura:

Patrz niżej część B „Zakres tematów”.

Niezależnie od zestawionych tam lektur wszystkich uczestników zajęć obowiązuje bieżące sprawdzanie wszystkich pojawiających się w źródłach i opracowaniach nazw geograficznych w Atlasie Historii Starożytnej Ludwika Piotrowicza, not biograficznych o autorach źródeł w Słowniku pisarzy antycznych pod red. Anny Świderkówny a niejasnych terminów w zależności od potrzeb w Małej encyklopedii kultury świata antycznego, pod red. Kazimierza Kumanieckiego, Oxford Classical Dictionary wyd. 3 (pod red. S. Hornblowera & A. Spawfortha) lub Der Neue Pauly (istnieje też wersja angielsko-języczna New Pauly)

II semestr:

Podana do każdego tematu

Zakres tematów:

Semestr zimowy – dr hab. Aleksander Wolicki

1. Zajęcia wstępne

- Sprawy organizacyjne.

- Podstawowe pomoce badacza starożytności.

2. Homer Odyseja, wojna trojańska i tzw. „świat homerowy”

(i) Postać Homera

- Najstarsze wzmianki o Homerze.

- Hellenistyczna tradycja biograficzna.

- Nowożytny spór o imię Homera

Źródło: Homer, Odyseja, w tł. J. Parandowskiego (było wiele wydań, najlepiej korzystać z wydania w serii Biblioteka Antyczna).

[UWAGA! Na te zajęcia trzeba przeczytać pierwsze 12 pieśni]

Literatura: T. Sinko, Literatura grecka, t. I cz. 1: Literatura archaiczna VIII-VI w., Kraków 1931,31-62 lub H. Podbielski, „Homer wczoraj i dziś”, [w:] Literatura Grecji starożytnej, t. I, Epika-liryka-dramat, red. H. Podbielski, Lublin 2005, 67-90. O starożytnych biografiach Homera wstęp [w:] Homerika czyli żywoty Homera i poematy przypisywane poecie, przeł. W. Appel, Warszawa 2007, 23-40.

(ii) Teorie powstania poematów homerowych.

- Wystąpienie Friedricha Wolfa.

- Spór pluralistów z unitarystami.

- Teoria formularna.

- Homer między literaturą ustną a pisaną.

Źródło:

j.w.

[UWAGA! Na te zajęcia należy przeczytać Odyseję do końca czyli drugie 12 pieśni]

Opracowania:

j.w. + wstęp Z. Abramowiczówny do tł. Odysei pióra L. Siemieńskiego w serii BN i A.B. Lord, Pieśniarz i jego opowieść, Warszawa 2010, roz. I (o teorii formularnej i Milmanie Parrym).

(iii) Kwerenda: ofiara w Odysei.

- Typologia aktów ofiarnych.

- Przebieg aktu ofiarnego.

- Religijny sens ofiary.

Źródło:

j.w.

Opracowania:

P. Vidal-Naquet, Czarny Łowca, Warszawa 2003,37-61 (= roz.1.1. Religijne i mityczne aspekty ziemi i ofiary w Odysei) i E. Wipszycka & B. Bravo, Historia starożytnych Greków, t. I, Warszawa 1988,297-335 lub W. Lengauer, Religijność starożytnych Greków, Warszawa 1994, ss. 78-111 (= roz. III Ofiara, kult, święto).

(iv) Podsumowanie. Co to jest „świat homerowy”?

- Definicja poezji heroicznej.

- Próba zakreślenia jej przydatności jako źródła historycznego.

Źródło:

j.w.

Opracowania:

J. Griffin, Homer, Warszawa 1999, 9-31; E. Wipszycka & B. Bravo, Historia starożytnych Greków, t.I, Warszawa 1988, 124-125; L. Trzcionkowski, „Historyczne aspekty eposu homeryckiego”, [w:] Literatura Grecji starożytnej, t. I, Epika-liryka-dramat, red. H. Podbielski, Lublin 2005,41-66.

3. Przedstawienie aktu ofiarnego w malarstwie wazowym

(i) Przedstawienia wazowe jako źródło historyczne

- Malarze wazowi – nośnik – język i treść obrazu – odbiorcy.

- Charakterystyka malarstwa wazowego jako źródła historycznego

Opracowania:

- M. L. Bernhard, Greckie malarstwo wazowe, Ossolineum 1966, ss. 1-79 [VIa.2250ab]

lub:

- J. Boardman, Sztuka grecka, Toruń 1999, ss. 35-42; 54-63; 100-123; 198-215; 247-249 [VIa.3617a-c]

(ii) Analiza wybranych przedstawień.

- Identyfikacja akcesoriów, postaci i przestrzeni ofiarnej

- Węzłowe punkty aktu ofiarnego w przedstawieniach wazowych

- Malarstwo wazowe jako źródło do poznania mentalności religijnej

Źródła:

- trzy przedstawienia wazowe [w:] Cambridge Ancient History, vol. IVbis, il. nr.222 [VIa.2972/4bis] i Cambridge Ancient History, vol. VIbis, il. nr 141 i 142 [VIa.2972/6bis]

[UWAGA! Proszę czytać uważnie opisy ilustracji.]

Opracowania:

(a) dla wszystkich:

- patrz literatura wyżej Blok 2 (iii)

[UWAGA! Proszę aby osoby które czytały podręcznik B. Bravo & E. Wipszyckiej czytały teraz rozdział książki W. Lengauera, i na odwrót]

(b) „nadprogramowo” dla ambitnych osób angielsko- lub francuskojęzycznych:

- F. Lissarague, Vases grecs, Hazan 1999, ss. 134-152 (= roz. Hommes et dieux) [VIa.3547]

- W. Burkert, Greek Religion, Oxford 1990, ss. 54-75 [VIa.2896]

4. Religia a imperium. Prawo ateńskie o pierwocinach eleuzyńskich

(i) Krytyka zewnętrzna źródła

- Datowanie, okoliczności powstania i autorstwo tekstu

- Procedura legislacyjna w Atenach w V w. p.n.e.

Źródła:

- R. Meiggs & D. Lewis, A Selection of Greek Historical Inscriptions, Oxford 1969 nr. 73 [przekład inskrypcji będzie dostępny w depozycie]

[UWAGA! O dacie dokumentu należy przeczytać także: Tukidydes, Wojna peloponeska, II.13-17; V.19 i 24, a o postaci wieszczka Lampona także Arystofanes, Ptaki, i Plutarch, Żywot Peryklesa, 6]

Opracowania:

- o inskrypcji: R. Meiggs & D. Lewis, A Selection of Greek Historical Inscriptions, Oxford 1969, ss. 219-223 [ksero w depozycie] lub F. Sokolowski, Lois sacrées des cités grecques, Paris 1969, ss. 8-11 (dyskusja na ss. 10-11) [Biblioteka IH, sygnatura: VIb.810b]

- o systemie legislacyjnym w Atenach w V w.: R. Kulesza, Ateny Peryklesa, Warszawa 1991, ss. 10-36 lub M. Węcowski, „Praktyka demokracji” [w:] B.Bravo, M.Węcowski, E.Wipszycka, A.Wolicki, Historia starożytnych Greków, t. II, Warszawa 2009, 402-420.

[UWAGA! Uczestnicy zajęć muszą znaleźć także podstawowe informacje o Arystofanesie, Tukidydesie i Plutarchu]

(ii) Kult eleuzyński na usługach ateńskiego imperializmu

- Treść regulacji o pierwocinach eleuzyńskich

- Kult eleuzyński a państwo ateńskie

- Religia jako narzędzie dominacji

Źródła:

j.w.

Opracowania:

O imperium ateńskim: A. Wolicki, „Imperium ateńskie” [w:] B.Bravo, M.Węcowski, E.Wipszycka, A.Wolicki, Historia starożytnych Greków, t. II, Warszawa 2009, 100-139

O poszczególnych postaciach kultu eleuzyńskiego patrz odpowiednie hasła w P.Grimal, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej O ateńskiej ideologii imperialnej

5. Proces Sokratesa

(i) Proces Sokratesa. Tradycja źródłowa

- Obrona Platona a Obrona Ksenofonta.

- Diogenes Laertios i jego źródła.

Źródła:

- Platon, Obrona Sokratesa (wiele wydań)

- Ksenofont, Obrona Sokratesa

- Ksenofont, Wspomnienie o Sokratesie, ks. I, rozdz. 1-2

[Obydwa teksty Ksenofonta znajdują się w: Ksenofont, Pisma sokratyczne, tłum. L. Joachimowicz, Warszawa 1967]

- Diogenes Laertios, Żywoty sławnych filozofów, PWN Warszawa 1988, ss. 86-104 (roz. o Sokratesie)

Opracowania:

- M.H. Hansen, The Trial of Socrates - from the Athenian Point of View, Copenhagen 1995, ss. 4-15 [BUW 676191]

- M-F. Baslez, Prześladowania w starożytności, Kraków 2009, ss. 25-38

(ii) Proces Sokratesa. Rekonstrukcja zdarzeń i ich interpretacja

- Przebieg procesu publicznego w Atenach V-ego wieku.

- Przypadek Sokratesa: oskarżyciele, treść aktu oskarżenia, mowy stron, wyrok.

- Konkluzja: co to była asebeia?

Źródła:

j.w.

Opracowania:

- M. H. Hansen, The Trial of Socrates - from the Athenian Point of View, Copenhagen 1995, ss. 16-31

- tegoż, Demokracja ateńska w czasach Demosthenesa, Warszawa DiG 1999, ss. 186-211 (o sądach ateńskich)

6. Zajęcia końcowe: test z mapy.

II semestr:

1. Pierwsze zajęcia poświęcone będą prezentacji najważniejszych pomocy wykorzystywanych w drugim semestrze, omówieniu tematyki zajęć i kryteriów zaliczania.

2. Elity rzymskie okresu Republiki w świetle oratio funebris, inskrypcji nagrobnych oraz wybranych źródeł numizmatycznych (2 kolejne zajęcia).

Źródła: mowa pogrzebowa L. Metellusa (Plinius, HN VII 139-140; polskie tłumaczenie w: Wybór źródeł do historii starożytnej pod red. A. Chankowskiego, Warszawa 1995, s. 85); napis nagrobny L. Corneliusa Scypiona Barbatusa i L. Corneliusa Scypiona, syna Barbatusa i P. Corneliusa Scypiona, syna Publiusa (tekst łaciński i przekład w: Wybór źródeł do historii starożytnej, op. cit., ss. 81-83); monety: Crawford, Roman Republican Coinage (książka w lektorium), 374/1 (gens Caecilia); 242/1 i 243/1 (gens Minucia); 235/ 1c (Fostulus) (monety można też odszukać i oglądać na stronie: http://www.coinproject.com/)

Literatura: Braughton, Roman Republican Magistrates (odnaleźć kariery osób, o których mówią źródła); A. Sadurska, Archeologia starożytnego Rzymu…, W-wa 1975, ss. 82-83 (o nagrobkach Scypionów); zabytek ten można obejrzeć na wielu zdjęciach w gogle grafice; A. Ziółkowski, ‘Numizmatyka republikańskiego Rzymu’, w: Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu I/II, W-wa 2001, ss. 312-341 (trzeba przeczytać na drugie zajęcia poświęcone w całości emisjom monet).

Główne zagadnienia:

I zajęcia: analiza epitafiów nagrobnych i mowy pogrzebowej: działalność publiczna, postawa w życiu prywatnym, przymioty zmarłych; ideał obywatela rzymskiego;

II zajęcia: urzędnicy monetarni w Rzymie okresu republiki; propaganda własnej rodziny w świetle wybranych monet – analiza rewersów.

3. Afera święta Bona Dea i początek kłopotów Cycerona w relacjach z Klodiuszem. (2 kolejne zajęcia)

Źródła: listy Cycerona, Ad Atticum I 14 i 16 (tłum. w: Cyceron, Listy do Attyka, t. I, przekł. K. Różycka-Tomaszuk, Biblioteka Antyczna 53, Warszawa 2016); Plutarch, Żywot Cycerona, 19-29.

Literatura: Wstęp do tłumaczenia listów we wskazanej wyżej książce; D. Epstein, „Cicero's Testimony at the Bona dea Trial”, Classical Philology 81. 3 (1986), 229-235.

4. Ideologia władzy Augusta w świetle ikonografii (2 zajęcia)

Źródła: gemma Augustea; Swetoniusz, Żywoty Cezarów, wiele wydań (August i Tyberiusz)

Literatura: P. Zanker, August i potęga obrazów, Poznań 1999, 171-239; A. Ziółkowski, Historia Rzymu, Poznań 1999, ss. 391-398.

Główne zagadnienia:

I zajęcia: co to jest gemma; analiza pasa górnego zabytku – interpretacja; rodzina Augusta i kwestia sukcesji władzy;

II zajęcia: analiza dolnego pasa zabytku – interpretacja; podboje Augusta.

5. Cursus honorum – kariery urzędnicze w okresie wczesnego cesarstwa (3 zajęcia)

Źródła: Tacyt, ‘Żywot Agrykoli’ w: Tacyt, Dzieła, t. II; każdy z uczestników otrzyma także do opracowania jedną inskrypcję z ILS, które będą prezentowana na zajęciach (Inscriptiones Latinae Selectae dostepne są na stronie archive.org).

Literatura: Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu I/II, op. cit., ss. 115-120 (Tacyt) oraz ss. 186-252 (Inskrypcje łacińskie); G. Alföldy, Historia społeczna starożytnego Rzymu , Poznań 1991, ss. 132-208; A. Ziółkowski, Historia Rzymu, Poznań 2004, ss. 425-435 (łącznie z tekstem w ramce!)

Główne zagadnienia:

I zajęcia: kariera teścia Tacyta – pełnione urzędy i ich znaczenie; pobyt Agricoli w Brytanii i dokonane podboje;

II i III zajęcia:

analiza poszczególnych karier ekwickich w świetle przydzielonych uczestnikom zajęć inskrypcji.

6. Miasta greckie na wschodzie w świetle korespondencji Pliniusza jako namiestnika Bitynii (2 kolejne zajęcia).

Źródła: listy Pliniusza w: Imperium Romanum: władza, propaganda i konflikty ideologiczne. Wybór źródeł dla czasów cesarstwa rzymskiego, oprac. K. Stebnicka, P. Janiszewski, Warszawa 2003, ss. 7 – 12.

Literatura: M. Sartre, Wschód rzymski, Wrocław 1991, ss. 135-219; A. Ziółkowski, Historia Rzymu, Poznań 2004, ss. 435-439.

Główne zagadnienia:

I zajęcia: korespondencja Pliniusza – zwykła praktyka namiestnika czy okoliczności szczególne?; analiza 3 pierwszych listów;

II zajęcia: analiza pozostałych listów; finanse miast greckich w świetle korespondencji Pliniusza.

7. Kult nowego bóstwa: Aleksander z Abonutejchos i kult Glykona (2 zajęcia)

Źródła: Lukian, ‘Aleksander czyli rzekomy prorok’ (tłumaczenia w Lukian, Pisma wybrane, W-wa 1957, od s. 193); źródła ikonograficzne i numizmatycze – rzeźby Glykona z Tomis, Aten, Efezu; monety z Ionopolis (Imperium Romanum, s. 148); inskrypcja ku czci Miletosa (Imperium Romanum, s. 71).

Literatura, C. P. Jones, Culture and Society in Lucian, Cambridge, MA, 1986, rozdział 12 (książka jest dostępna w Lektorium IH)

Główne zagadnienia: I zajęcia: założenie nowego kultu w Abonutejchos w świetle przekazu Lukiana, działalność wyroczni, zasięg geograficzny jej oddziaływania, typ pytań, z którymi zwracali się przybysze do wyroczni;

II zajęcia: mysteria w Abonutejchos; prorok Aleksander – działalność religijna, publiczna (analiza monet z Abonutejchos/Ionoppolis) i życie prywatne; (analiza inskrypcji z Kaisareia Troketta;

III zajęcia: Glykon w źródłach ikonograficznych.

Metody dydaktyczne:

Zajęcia są prowadzone w formie dyskusji. W optymistycznym wariancie rolą prowadzącego będzie sformułowanie problemów, moderowanie dyskusji i jej podsumowanie. Dla osób, które chcą się wykazać, przewidywane są referaty (sprawozdanie z lektury obcojęzycznej). Na koniec semestru odbędzie się sprawdzian ze znajomości mapy (mapa Grecji właściwej i mapa greckiej kolonizacji). Nieobecności (powyżej jednej) studenci będą zaliczać w formie rozmowy indywidualnej na dyżurach.

Metody i kryteria oceniania:

Poza frekwencją (maksimum jedna nieodrobiona nieobecność w semestrze) podstawowym kryterium oceny poszczególnych uczestników będą obserwacje prowadzącego odnośnie do ich udziału w dyskusji i odpowiedzi na zadawane (także imiennie) pytania. Trafność tych obserwacji będzie kontrolowana poprzez zestawienie z wynikami kończących każdy semestr testów z mapy, na których pojawią się wyłącznie takie nazwy geograficzne, które padały na zajęciach w trakcie semestru. W sytuacjach, gdy nie będzie jasności co do oceny (zwłaszcza w przypadku zbyt ograniczonej aktywności danej osoby w dyskusji) prowadzący rezerwuje sobie prawo do indywidualnego odpytania uczestnika zajęć w trybie dyżuru z całości/części materiału z zajęć.

II semestr:

Oceniany jest aktywny udział w zajęciach i obecność na zajęciach

Do listy studentów mają dostęp koordynatorzy przedmiotu, uczestnicy oraz prowadzący grup. Jesteś uczestnikiem, zatem masz dostęp.

wyślij wiadomość do studentów tej grupy (przez USOSmail)

Lista jest pusta
Nazwisko Imiona Stan
Lista jest pusta
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.